ZUS odmówił przeliczenia emerytury po 65. urodzinach. Wyrok
|

ZUS odmówił przeliczenia emerytury po 65. urodzinach. Zapadł ważny wyrok

Ukończenie 65 lat może oznaczać dla części emerytek ponowne obliczenie świadczenia przez ZUS. Niektóre kobiety po tej granicy wiekowej otrzymują wyższą emeryturę, dlatego wśród ich rówieśniczek pojawia się pytanie: skoro przez lata odprowadzałyśmy składki według tej samej stawki, dlaczego nie wszystkie możemy skorzystać z takiego przeliczenia?

Odpowiedzi na to pytanie dostarcza sprawa rozpatrzona przez Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie. Kobieta, której ZUS odmówił ponownego obliczenia emerytury, przekonywała, że powinna być traktowana tak samo jak emerytki korzystające z przeliczenia po 65. urodzinach. Argumentowała, że również ona przez lata opłacała składki emerytalne w wysokości 19,52 proc. podstawy wymiaru.

Sąd nie podzielił tej argumentacji. W uzasadnieniu opublikowanym 13 listopada 2026 r. wyjaśnił, dlaczego sama wysokość odprowadzanych składek nie wystarczy, aby skorzystać z mechanizmu przewidzianego dla kobiet pobierających okresową emeryturę kapitałową.

Sprawdź również: ZUS umorzy stare długi. Niektórzy będą mieli 30 dni na ważną decyzję

Sprawa emerytki, której ZUS odmówił przeliczenia świadczenia

Sprawa dotyczyła kobiety, która najpierw pobierała wcześniejszą emeryturę, a w 2018 r. ZUS przyznał jej emeryturę powszechną. Nie była członkinią otwartego funduszu emerytalnego (OFE) i nie miała prawa do okresowej emerytury kapitałowej. Po ukończeniu 65 lat wystąpiła do ZUS o ponowne obliczenie świadczenia na zasadach przewidzianych w art. 26c ustawy emerytalnej. Zakład odmówił, wskazując, że kobieta nie spełnia warunków wymaganych do zastosowania tego przepisu.

Emerytka nie zgodziła się z decyzją i skierowała sprawę do sądu. Jej główny argument dotyczył zasady równego traktowania. Wskazywała, że całkowita składka emerytalna wynosiła 19,52 proc. podstawy wymiaru zarówno w jej przypadku, jak i w przypadku kobiet, które przystąpiły do OFE. Jej zdaniem sam fakt, że składki były inaczej dzielone i ewidencjonowane, nie powinien pozbawiać jej możliwości ponownego obliczenia emerytury. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie rozpoznał sprawę pod sygnaturą VII U 165/26. Wyrok zapadł 25 września 2026 r., a jego uzasadnienie opublikowano 13 listopada. Sąd oddalił odwołanie emerytki. Pełny tekst wyroku wraz z uzasadnieniem jest dostępny w bazie orzeczeń SAOS.

Dlaczego samo opłacanie składek w wysokości 19,52 proc. nie wystarczyło?

Kluczowe znaczenie miało to, że kobieta nigdy nie przystąpiła do OFE i nie pobierała okresowej emerytury kapitałowej. To właśnie prawo do tego drugiego świadczenia jest jednym z warunków zastosowania szczególnego mechanizmu przeliczenia emerytury po ukończeniu 65 lat. Sąd zwrócił uwagę na zasady, które obowiązywały osoby urodzone w latach 1949–1968. W tej grupie przystąpienie do OFE było co do zasady wyborem ubezpieczonego, a nie obowiązkiem. Kobiety, które zdecydowały się na uczestnictwo w funduszu, podlegały innym regułom dotyczącym podziału i ewidencjonowania składki emerytalnej niż osoby, które pozostały poza OFE.

Wysokość łącznej składki wynosząca 19,52 proc. nie oznaczała więc, że sytuacja wszystkich ubezpieczonych była identyczna. W przypadku członkiń OFE część składki była kierowana do systemu kapitałowego, a środki zapisane na subkoncie ZUS miały znaczenie przy ustalaniu okresowej emerytury kapitałowej. Kobieta, która nigdy nie przystąpiła do funduszu, nie nabyła prawa do takiego świadczenia.

Sąd uznał, że nie ma podstaw, aby rozszerzyć zastosowanie art. 26c ustawy emerytalnej na osobę, która nie spełnia warunków wskazanych w tym przepisie. Nie przyjął również argumentu, że różnica w sposobie ewidencjonowania składek sama w sobie narusza konstytucyjną zasadę równości. Warto podkreślić, że sąd nie ustalał, o ile emerytura kobiety mogłaby wzrosnąć po hipotetycznym przeliczeniu. Uznał, że najpierw należało rozstrzygnąć, czy w ogóle istnieje podstawa prawna do zastosowania żądanego mechanizmu.

Sprawdź również: Wysokie rachunki za prąd i ogrzewanie. Dodatek osłonowy 2026 – jakie dopłaty do prądu i ogrzewania są dostępne?

Które kobiety mogą mieć przeliczoną emeryturę po 65. roku życia?

Nie każda emerytka po ukończeniu 65 lat otrzyma automatycznie nową decyzję ZUS. Szczególne przeliczenie przewidziane w art. 26c ustawy o emeryturach i rentach z FUS dotyczy określonej grupy kobiet, którym przysługiwała okresowa emerytura kapitałowa. Aby skorzystać z tego rozwiązania, kobieta musi należeć do OFE, mieć ukończone 60 lat i przyznane prawo do emerytury na nowych zasadach. Ważna jest również wysokość środków zapisanych na subkoncie w ZUS. Muszą one osiągać co najmniej dwudziestokrotność dodatku pielęgnacyjnego, według zasad obowiązujących przy ustalaniu prawa do okresowej emerytury kapitałowej. Istotne jest także to, czy kobieta pobierała to świadczenie do dnia poprzedzającego ukończenie 65 lat.

Po osiągnięciu tego wieku ZUS ponownie oblicza emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Uwzględnia przy tym zwaloryzowane składki zapisane na indywidualnym koncie, zwaloryzowany kapitał początkowy oraz środki zgromadzone na subkoncie. Ważną rolę odgrywa także sposób ustalenia dalszego trwania życia. Przy przeliczeniu stosuje się wartość przewidzianą dla wieku 65 lat z tablic obowiązujących w dniu osiągnięcia tego wieku. Może to wpłynąć na wysokość świadczenia, ponieważ zgromadzony kapitał jest dzielony przez statystyczną liczbę miesięcy dalszego życia.

Przepisy przewidują również szczególne rozwiązania przejściowe dla kobiet, którym okresową emeryturę kapitałową przyznano przed 1 października 2017 r. W ich przypadku mogą mieć znaczenie wcześniejsze zasady dotyczące podwyższonego wieku emerytalnego. Dlatego nie każda sytuacja musi wyglądać identycznie.

Szczegółowe warunki i sposób przeliczenia opisuje sam ZUS w informacji o okresowej emeryturze kapitałowej.

Najważniejsze jest jednak to, że samo ukończenie 65 lat nie daje każdej emerytce prawa do przeliczenia świadczenia na podstawie art. 26c.

Jak sprawdzić, czy przysługuje Ci przeliczenie?

Nie warto opierać się wyłącznie na informacji, że znajoma lub koleżanka z tego samego rocznika otrzymała po 65. urodzinach wyższą emeryturę. Nawet niewielka różnica w historii ubezpieczenia może oznaczać inne uprawnienia. Najlepiej sprawdzić dokumenty, które otrzymałaś z ZUS przy przyznawaniu emerytury. Szczególnie istotne są decyzje dotyczące okresowej emerytury kapitałowej oraz emerytury z FUS.

Jeżeli nie masz pewności, czy przysługiwało Ci takie świadczenie, możesz zwrócić się do ZUS o wyjaśnienie swojej sytuacji. Informacje o zapisanych składkach i środkach na subkoncie można również sprawdzić na swoim koncie w systemie eZUS. Nie należy przy tym zakładać, że brak przekazywania nowych składek do OFE po zmianach w systemie w 2014 r. oznacza automatycznie utratę uprawnień. To, że część składki zaczęła być zapisywana na subkoncie w ZUS, nie jest tym samym co brak członkostwa w OFE. Zmiany z 2014 r. dotyczyły sposobu przekazywania kolejnych składek, a nie automatycznego zakończenia członkostwa w funduszu. Liczy się rzeczywista historia ubezpieczenia i prawo do okresowej emerytury kapitałowej.

Nie masz OFE? Nadal możesz mieć prawo do wyższej emerytury

Wyrok nie oznacza, że kobiety, które nigdy nie należały do OFE, nie mają już żadnej możliwości podwyższenia świadczenia. Nie mogą jednak domagać się przeliczenia wyłącznie dlatego, że ukończyły 65 lat i chcą skorzystać z zasad przewidzianych dla osób pobierających okresową emeryturę kapitałową.

Istnieją inne podstawy ponownego obliczenia emerytury. Warto zwrócić uwagę przede wszystkim na dwie sytuacje.

Pierwsza to dalsza praca po przejściu na emeryturę. Jeżeli po przyznaniu świadczenia nadal pracowałaś i były odprowadzane za Ciebie składki emerytalne, możesz wystąpić o ich doliczenie. W przypadku emerytury obliczonej na nowych zasadach ZUS uwzględnia składki zapisane na koncie po przyznaniu świadczenia i oblicza, o ile powinno wzrosnąć. Podstawę takiego przeliczenia stanowi art. 108 ustawy emerytalnej. Wniosek składa się na formularzu ERPO. Jeżeli nadal pracujesz, co do zasady możesz wystąpić o przeliczenie po zakończeniu roku kalendarzowego, a po ustaniu zatrudnienia – bez konieczności czekania do końca roku.

Druga możliwość to odnalezienie dokumentów dotyczących wcześniejszej pracy i zarobków. Jeżeli ZUS nie uwzględnił wcześniej określonych okresów zatrudnienia lub wynagrodzenia, a uda się zdobyć dokumenty potwierdzające te informacje, może to stanowić podstawę do ponownego ustalenia kapitału początkowego, a w konsekwencji także wysokości emerytury. Znaczenie mogą mieć na przykład świadectwa pracy, zaświadczenia o zarobkach czy dokumentacja z archiwum zlikwidowanego zakładu pracy.

Szczegółowe zasady ponownego obliczania świadczeń, w tym warunki doliczenia nowych składek, ZUS opisuje na stronie Przeliczanie emerytur i rent. Nie ma więc jednej zasady, która pozwala wszystkim emerytkom podwyższyć świadczenie po 65. urodzinach. Każdy przypadek trzeba oceniać na podstawie konkretnych przepisów i historii ubezpieczenia.

Czy wyrok sądu oznacza koniec starań kobiet bez OFE?

Nie. Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga dotyczyło konkretnej sprawy i konkretnej decyzji ZUS. Nie jest powszechnie obowiązującą zmianą prawa ani wyrokiem Sądu Najwyższego, który ustanawiałby wiążącą zasadę dla wszystkich podobnych spraw. Spór o sytuację kobiet, które nigdy nie przystąpiły do OFE, ma również szerszy wymiar. Pojawiały się postulaty, aby umożliwić im korzystanie z podobnego mechanizmu przeliczenia emerytury po ukończeniu 65 lat. Argumentem jest właśnie to, że całkowita stawka składki emerytalnej była taka sama, choć środki były inaczej ewidencjonowane.

Temat trafił również do Sejmu. W czerwcu 2026 r. Komisja do Spraw Petycji rozpatrywała postulat zmiany przepisów tak, aby każda kobieta po ukończeniu 65 lat mogła skorzystać z przeliczenia na zasadach podobnych do tych, które obecnie obejmują członkinie OFE. Komisja nie uwzględniła wówczas tego żądania. We wrześniu 2026 r. do Sejmu skierowano kolejną petycję dotyczącą przeliczania emerytur kobiet niebędących członkiniami OFE po ukończeniu 65 lat. Informacje o petycjach można znaleźć w wykazie Sejmu.

Sama sprawa sądowa nie zmieniła jednak obowiązujących przepisów. Dopóki ustawodawca ich nie zmieni, ZUS musi stosować warunki określone w ustawie. Dla emerytek najważniejszy wniosek jest praktyczny: przed złożeniem odwołania lub wniosku o przeliczenie warto sprawdzić, z jakiego dokładnie przepisu można skorzystać. Powoływanie się wyłącznie na to, że inna kobieta z tego samego rocznika otrzymała wyższe świadczenie, może nie wystarczyć.

Najczęściej zadawane pytania

Czy każda kobieta po ukończeniu 65 lat może mieć przeliczoną emeryturę?

Nie. Automatyczne przeliczenie na podstawie art. 26c ustawy emerytalnej dotyczy określonej grupy kobiet, którym przysługiwała okresowa emerytura kapitałowa. Sam wiek 65 lat nie daje wszystkim emerytkom takiego prawa.

Czy kobieta, która nigdy nie należała do OFE, może dostać wyższą emeryturę?

Tak, ale nie na podstawie samego ukończenia 65 lat i zasad przewidzianych w art. 26c. Może natomiast skorzystać z innych możliwości, na przykład doliczenia składek z pracy wykonywanej już po przyznaniu emerytury albo ponownego ustalenia kapitału początkowego na podstawie nowych dokumentów.

Co oznacza okresowa emerytura kapitałowa?

To świadczenie przysługujące uprawnionym kobietom, które należały do OFE, ukończyły 60 lat, miały przyznaną emeryturę na nowych zasadach i zgromadziły wymaganą kwotę środków na subkoncie w ZUS. Co do zasady jest wypłacane do dnia poprzedzającego ukończenie 65 lat.

Czy wyrok sądu dotyczy wszystkich kobiet z roczników 1949–1968?

Nie. Sąd rozstrzygał indywidualną sprawę kobiety, która nie należała do OFE i nie miała prawa do okresowej emerytury kapitałowej. Wyrok nie zmienia przepisów i nie rozstrzyga automatycznie sytuacji wszystkich emerytek z tych roczników.

Jak złożyć wniosek o doliczenie składek z pracy po przejściu na emeryturę?

Należy złożyć w ZUS formularz ERPO, czyli wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego. Można to zrobić po zakończeniu roku kalendarzowego, jeśli nadal pracujesz, albo po ustaniu zatrudnienia. ZUS uwzględni składki zapisane na koncie po przyznaniu emerytury.

Podobne wpisy