Uniwersytet Trzeciego Wieku 2026/2027 – zapisy, terminy, opłaty i zasady

Nowy rok akademicki nie musi oznaczać końca nauki. Uniwersytety Trzeciego Wieku od lat przyciągają osoby, które po zakończeniu pracy zawodowej chcą nadal zdobywać wiedzę, rozwijać zainteresowania, nauczyć się obsługi nowych technologii albo po prostu regularnie spotykać się z innymi ludźmi.

Rok akademicki 2026/2027 właśnie się rozpoczyna, a w wielu UTW trwają zapisy nowych słuchaczy. Nie ma jednak jednego ogólnopolskiego terminu rekrutacji ani jednej stawki opłat. Każdy uniwersytet ustala własne zasady, dlatego przed zapisaniem się trzeba sprawdzić informacje konkretnej placówki.

Według najnowszych danych Głównego Urzędu Statystycznego w roku akademickim 2024/2025 w Polsce działało 747 Uniwersytetów Trzeciego Wieku, a uczestniczyło w nich 125,9 tys. osób. To pokazuje skalę zjawiska – UTW nie są już niewielką inicjatywą dla garstki zainteresowanych, ale stałym elementem edukacji i aktywności osób starszych.

Sprawdź również: Darmowa tomografia płuc na NFZ. NDTK od października 2026 – sprawdź, czy się kwalifikujesz

Czym właściwie jest Uniwersytet Trzeciego Wieku?

UTW nie jest szkołą wyższą w takim znaczeniu jak zwykłe studia. Słuchacz nie zdobywa tytułu licencjata czy magistra, nie zdaje egzaminów końcowych i nie musi mieć matury. Ideą jest przede wszystkim edukacja, rozwijanie zainteresowań i aktywizacja społeczna osób starszych. W zależności od placówki można uczestniczyć między innymi w wykładach, lektoratach językowych, zajęciach komputerowych, warsztatach artystycznych, zajęciach ruchowych, spotkaniach z ekspertami, wycieczkach czy wydarzeniach kulturalnych.

Oferta potrafi być bardzo różna. Jeden UTW może skupiać się przede wszystkim na wykładach i spotkaniach, inny zaoferuje kilkadziesiąt sekcji tematycznych. Przykładowo Sopocki Uniwersytet Trzeciego Wieku deklaruje 45 kierunków zajęć i 160 godzin zajęć tygodniowo. Dlatego przed zapisaniem się warto zajrzeć na stronę wybranej placówki i sprawdzić nie tylko termin rekrutacji, ale również program.

Ile jest Uniwersytetów Trzeciego Wieku w Polsce?

Najnowsze dane GUS pochodzą z badania za rok akademicki 2024/2025. Wzięło w nim udział 747 Uniwersytetów Trzeciego Wieku, w tym 309 działających w formie stowarzyszeń. W zajęciach uczestniczyło 125,9 tys. słuchaczy.

Wśród słuchaczy zdecydowanie przeważają kobiety – stanowiły 82,5 proc. wszystkich uczestników. Najliczniejszą grupą wiekową były osoby w wieku 70–79 lat, które stanowiły 45,7 proc. słuchaczy. GUS podał również, że 92,7 proc. uczestników miało status emeryta. Te liczby pokazują też, dlaczego nie warto traktować UTW wyłącznie jako „studiów dla emerytów”. W praktyce jest to znacznie szersza forma aktywności – edukacyjnej, kulturalnej, społecznej i często również fizycznej.

Kiedy są zapisy na rok akademicki 2026/2027?

Nie ma jednego terminu obowiązującego wszystkie UTW w Polsce. Część placówek zaczyna rekrutację już w wakacje, inne dopiero we wrześniu. Niektóre przyjmują zgłoszenia do określonego dnia, a inne prowadzą nabór do wyczerpania miejsc.

Przykłady aktualnych terminów pokazują, jak bardzo mogą się one różnić.

Uniwersytet	Rekrutacja 2026/2027	Opłata / ważna informacja
Kazimierzowski UTW w Bydgoszczy	1–30 września 2026 r.	100 zł za semestr
Sopocki UTW	od 4 września, przez cały wrzesień	kwestionariusze składane w sekretariacie; część słuchaczy składa je ponownie w zależności od cyklu zajęć
Pruszkowski UTW	zapisy rozpoczęły się w sierpniu 2026 r.; dla nowych słuchaczy nabór ruszył 17 sierpnia	szczegóły zależą od organizatora
UTW AWF Warszawa	terminy należy sprawdzać bezpośrednio na stronie UTW	placówka prowadzi własną rekrutację i ustala zasady uczestnictwa

W przypadku Kazimierzowskiego UTW w Bydgoszczy oficjalna rekrutacja trwa od 1 do 30 września. Do zapisów potrzebne są kwestionariusz osobowy i podanie o przyjęcie, a fotografia jest dobrowolna. Opłata wynosi 100 zł za semestr.

Sopocki UTW podał z kolei, że zapisy na rok 2026/2027 rozpoczęły się 4 września i trwają przez cały wrzesień, we wtorki i piątki w godzinach 9:00–14:00.

W Pruszkowie zapisy na nowy rok akademicki rozpoczęły się już na początku sierpnia, a nabór dla nowych słuchaczy ruszył 17 sierpnia.

Nie warto więc czekać do końca września z założeniem, że każdy UTW będzie wtedy jeszcze przyjmował nowych słuchaczy. W części placówek liczba miejsc może być ograniczona, a zasady rekrutacji są ustalane lokalnie.

Kto może zapisać się na UTW?

Nie istnieje jedna ustawa określająca jednolite wymagania dla wszystkich Uniwersytetów Trzeciego Wieku. To konkretna placówka określa w swoim regulaminie, kto może zostać słuchaczem. W praktyce spotyka się między innymi kryterium wieku, status emeryta lub rencisty, zamieszkanie na określonym terenie albo inne wymagania zapisane w regulaminie.

Dlatego nie można powiedzieć, że każdy UTW przyjmuje osoby od 50. roku życia albo że trzeba mieć ukończone 60 lat. W jednej placówce próg może być inny niż w drugiej. Co ciekawe, według najnowszych danych GUS status emeryta lub rencisty był jednym z kryteriów przyjęcia wskazywanych przez 46,3 proc. badanych UTW, ale nie oznacza to, że jest to uniwersalny warunek obowiązujący w całym kraju. Najlepiej przed zapisaniem sprawdzić regulamin konkretnego uniwersytetu.

Sprawdź również: Czy Polacy dopłacają do emerytur cudzoziemców?

Czy trzeba mieć maturę albo wyższe wykształcenie?

Nie ma ogólnopolskiego wymogu posiadania matury czy dyplomu studiów wyższych. UTW nie prowadzą rekrutacji na studia w rozumieniu szkolnictwa wyższego. Zwykle nie ma egzaminów wstępnych, a o przyjęciu decyduje spełnienie warunków określonych przez daną placówkę i – jeśli obowiązuje limit – dostępność miejsc. Nie należy jednak zakładać, że wszystkie UTW mają identyczne zasady. To statut i regulamin konkretnej placówki rozstrzygają, kto może zostać słuchaczem.

Jak wyglądają zapisy na Uniwersytet Trzeciego Wieku?

Formalności zazwyczaj nie są skomplikowane. Najczęściej trzeba:

1. wypełnić deklarację, podanie albo kwestionariusz osobowy,
2. podać dane potrzebne do rejestracji,
3. wybrać interesujące zajęcia lub sekcje, jeśli placówka wymaga takiego wyboru już przy zapisie,
4. uiścić wymaganą opłatę,
5. w niektórych przypadkach dostarczyć fotografię do legitymacji.

Zakres wymaganych dokumentów może się różnić. Dobrym przykładem jest Kazimierzowski UTW w Bydgoszczy. Tam potrzebne są kwestionariusz osobowy i podanie o przyjęcie, natomiast zdjęcie nie jest obowiązkowe. Dokumenty można złożyć osobiście, przez inną osobę albo przesłać ich skany. Nie ma więc sensu kompletować z góry zdjęć, zaświadczeń lekarskich czy innych dokumentów tylko dlatego, że wymaga ich inny UTW. Najpierw trzeba sprawdzić zasady wybranej placówki.

Ile kosztuje Uniwersytet Trzeciego Wieku?

Tutaj również nie ma jednej ogólnopolskiej ceny. Opłaty zależą od organizatora, liczby zajęć, sposobu finansowania placówki oraz tego, czy dodatkowe sekcje są wliczone w podstawową opłatę.

Przykłady pokazują różnicę:

Kazimierzowski UTW w Bydgoszczy pobiera w roku akademickim 2026/2027 100 zł za semestr. Dla porównania, niektóre uniwersytety działające przy uczelniach pobierają wyższe opłaty. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu informuje o opłacie 230 zł za semestr zimowy 2026/2027. Jeszcze inny model stosuje UTW AWF we Wrocławiu, gdzie koszt uczestnictwa w zajęciach wynosi 300 zł za semestr, a dodatkowo pobierana jest opłata za postępowanie rekrutacyjne w wysokości 50 zł. Nie oznacza to oczywiście, że wszystkie UTW kosztują 100, 230 czy 300 zł. Te przykłady pokazują po prostu, że nie ma jednej stawki dla całej Polski.

Przed zapisaniem warto sprawdzić:

• opłatę za cały semestr lub rok,
• czy wykłady są w niej zawarte,
• czy lektoraty są dodatkowo płatne,
• czy zajęcia sportowe wymagają osobnej opłaty,
• czy wycieczki i wyjazdy są finansowane osobno.

Czy UTW jest bezpłatny?

Czasami można znaleźć bezpłatne zajęcia dla seniorów organizowane przez biblioteki, domy kultury, samorządy czy inne instytucje. Nie należy jednak automatycznie utożsamiać ich z bezpłatnym UTW. Koszt uczestnictwa w UTW zależy od konkretnej placówki. Część uniwersytetów pobiera niewielkie opłaty, inne są droższe, a dodatkowe zajęcia mogą być płatne osobno. Również twierdzenie, że wszystkie UTW działają jako „non-profit i pobierają wyłącznie symboliczną opłatę”, jest zbyt dużym uproszczeniem. GUS pokazuje, że UTW mają różne formy organizacyjno-prawne i różne źródła finansowania.

Czy UTW są dofinansowywane?

Tak, ale również tutaj nie ma jednego mechanizmu finansowania wszystkich uniwersytetów. UTW mogą działać w strukturach uczelni, samorządowych instytucji kultury czy jako stowarzyszenia. W zależności od formy organizacyjnej mogą korzystać z różnych źródeł finansowania. Państwo prowadzi również programy wspierające aktywność osób starszych.

W 2026 roku funkcjonuje m.in. program „Aktywni”, którego część „Aktywny Senior” jest przeznaczona na upowszechnianie sportu wśród osób 55+. Na zadanie to Ministerstwo Sportu i Turystyki przyznało operatorowi krajowemu 15 mln zł. Nie oznacza to jednak, że pieniądze te są automatycznie przekazywane wszystkim UTW. Podobnie nie należy zakładać, że każda placówka otrzymuje dofinansowanie z PFRON czy programów rządowych. Sposób finansowania trzeba sprawdzić dla konkretnego uniwersytetu.

Jakie zajęcia można znaleźć na UTW?

Oferta zależy od miejsca, ale możliwości jest znacznie więcej niż same wykłady.

Popularne są między innymi:

• języki obce,
• historia i historia sztuki,
• psychologia,
• literatura,
• muzyka i śpiew,
• malarstwo i rękodzieło,
• fotografia,
• informatyka,
• obsługa smartfona i internetu,
• zajęcia dotyczące nowych technologii,
• gimnastyka i inne zajęcia ruchowe,
• turystyka i wycieczki,
• spotkania z lekarzami, naukowcami i przedstawicielami różnych zawodów.

Niektóre placówki idą jeszcze dalej. UTW AWF Warszawa organizuje na przykład warsztaty dotyczące sztucznej inteligencji i obsługi smartfona. We wrześniu 2026 roku udział w tych warsztatach był bezpłatny, choć liczba miejsc była ograniczona. To dobry przykład tego, jak zmienia się oferta UTW. Coraz częściej nie chodzi już tylko o historię, literaturę czy sztukę, ale także o rzeczy, z którymi seniorzy spotykają się na co dzień.

Czy trzeba chodzić na wszystkie zajęcia?

Zazwyczaj nie. Słuchacz wybiera interesujące go wykłady i sekcje zgodnie z zasadami obowiązującymi w danej placówce. Nie ma sensu zapisywać się na zajęcia, które nas nie interesują, tylko dlatego, że znajdują się w programie. Trzeba jednak pamiętać, że poszczególne sekcje mogą mieć własne limity miejsc albo dodatkowe opłaty.

Dotyczy to szczególnie zajęć wymagających sali, sprzętu lub prowadzenia w niewielkich grupach, na przykład języków obcych, zajęć sportowych czy warsztatów komputerowych.

Czy można dołączyć w trakcie roku?

Czasami tak. Niektóre UTW prowadzą wyłącznie rekrutację na początku roku akademickiego, inne dopuszczają zapisy uzupełniające, jeśli pozostały wolne miejsca.

Dlatego osoba, która przegapi wrześniowy termin, nie musi od razu zakładać, że musi czekać do następnego roku. Najlepiej skontaktować się z sekretariatem wybranego UTW i zapytać o wolne miejsca. Zasady mogą być różne nawet w obrębie jednego miasta.

Czy legitymacja UTW daje zniżki na pociągi albo komunikację miejską?

Nie daje automatycznie takich samych ulg jak legitymacja studenta. Samo bycie słuchaczem UTW nie oznacza uzyskania ustawowej ulgi studenckiej. Ewentualne zniżki mogą wynikać z innych uprawnień – na przykład wieku seniora – albo z lokalnych programów i umów.

Legitymacja słuchacza może natomiast być wykorzystywana w ramach konkretnych ofert przygotowanych przez instytucje kultury, obiekty sportowe czy partnerów danego UTW. Zależy to jednak od konkretnej placówki i rodzaju zniżki. Nie należy więc traktować legitymacji UTW jako odpowiednika legitymacji studenckiej.

Czy na UTW można nauczyć się obsługi komputera i smartfona?

Tak i jest to obecnie jedna z bardziej praktycznych części oferty wielu uniwersytetów. Zajęcia mogą obejmować podstawową obsługę komputera, korzystanie z internetu, bankowość elektroniczną, bezpieczeństwo w sieci, obsługę smartfona czy korzystanie z nowych technologii. Warto sprawdzić program przed zapisaniem się, ponieważ zakres zajęć może być bardzo różny. Dla jednej osoby przydatny będzie kurs podstawowej obsługi telefonu, dla innej warsztaty dotyczące sztucznej inteligencji.

Czy UTW jest tylko dla emerytów?

Nie można tak powiedzieć o wszystkich placówkach. Wiele UTW rzeczywiście kieruje ofertę głównie do emerytów i osób starszych, ale warunki przyjęcia ustala konkretny uniwersytet. Najnowsze dane GUS pokazują, że 92,7 proc. słuchaczy UTW miało status emeryta, ale nie oznacza to, że jest to powszechny wymóg ustawowy.

Dlatego osoba, która nie pobiera jeszcze emerytury, ale chce korzystać z zajęć UTW, powinna sprawdzić regulamin wybranej placówki.

Czy warto zapisać się na UTW?

Dla części osób największą wartością nie będzie nawet konkretny wykład czy kurs językowy, ale regularny rytm spotkań i możliwość poznania ludzi o podobnych zainteresowaniach. Przejście na emeryturę często oznacza nagłą zmianę codziennego trybu życia. Znika praca, kontakty ze współpracownikami i wiele obowiązków, które przez lata porządkowały tydzień. UTW może w pewnym stopniu wypełnić tę lukę, jednocześnie dając coś więcej niż samo spędzanie czasu. Nie trzeba jednak traktować UTW jak obowiązku. Można wybrać kilka zajęć, które naprawdę nas interesują – na przykład język, historię, informatykę czy gimnastykę – i zrezygnować z reszty.

UTW 2026/2027 – co zrobić, jeśli chcesz się zapisać?

Najprościej zacząć od znalezienia placówki działającej w swoim mieście lub najbliższej okolicy. Następnie trzeba sprawdzić jej stronę internetową albo skontaktować się z sekretariatem.

Przed zapisaniem warto sprawdzić cztery rzeczy:

1. Termin rekrutacji – może być krótszy, niż się wydaje.

2. Warunki przyjęcia – przede wszystkim wiek, miejsce zamieszkania i ewentualny status emeryta lub rencisty.

3. Opłaty – zarówno podstawowe, jak i te za dodatkowe zajęcia.

4. Program – bo właśnie oferta zajęć będzie miała największe znaczenie podczas całego roku.

Warto zrobić to możliwie szybko. We wrześniu wiele UTW właśnie rozpoczyna kolejny nabór, a najbardziej popularne sekcje mogą mieć ograniczoną liczbę miejsc.

Najważniejsze informacje w skrócie

• W roku akademickim 2024/2025 GUS odnotował 747 UTW i 125,9 tys. słuchaczy.
• Nie ma jednego ogólnopolskiego terminu zapisów na UTW.
• Nie ma też jednej ceny za udział w zajęciach.
• Wymagania dotyczące wieku i dokumentów ustala konkretna placówka.
• Zwykle nie trzeba mieć matury ani wyższego wykształcenia.
• Oferta może obejmować zarówno wykłady, jak i języki, informatykę, smartfony, sport, sztukę czy wycieczki.
• Legitymacja UTW nie jest tym samym co legitymacja studencka i nie daje automatycznie ulg studenckich.
• Jeśli zabraknie miejsca we wrześniu, warto zapytać o rekrutację uzupełniającą.

Rok akademicki na UTW może więc wyglądać zupełnie inaczej niż tradycyjne studia. Nie ma egzaminów i ocen, a nauka jest przede wszystkim pretekstem do rozwijania własnych zainteresowań i pozostawania aktywnym. Dla jednych będzie to historia lub język obcy, dla innych gimnastyka, komputer, fotografia albo zwykła kawa po wykładzie z grupą znajomych. I właśnie ta różnorodność jest jedną z największych zalet Uniwersytetów Trzeciego Wieku.