Nawet jeśli podczas pierwszej wizyty ośrodek zrobił dobre wrażenie, nie warto od razu podpisywać umowy. Trzeba sprawdzić, kto formalnie prowadzi placówkę, czy posiada wymagane zezwolenie, jakie usługi obejmuje miesięczna opłata i co stanie się w przypadku pogorszenia stanu zdrowia seniora.

Szczególnej uwagi wymagają również zapisy dotyczące podwyżek cen, wypowiedzenia umowy, pobytu w szpitalu czy zwrotu pieniędzy po śmierci mieszkańca. Nie wszystkie niekorzystne postanowienia są automatycznie niezgodne z prawem, ale niektóre mogą w istotny sposób obciążyć rodzinę. Na co zwrócić uwagę przed wyborem domu opieki? Oto 10 kwestii, które warto sprawdzić przed podpisaniem dokumentów.

Sprawdź również: Zmęczenie, sztywność i obrzęki. Te objawy mogą mieć związek z chorobą reumatyczną

Najpierw ustal, jakiego rodzaju placówki szukasz

Określenie „dom seniora” lub „dom opieki” jest używane potocznie i nie zawsze oznacza ten sam rodzaj placówki. W praktyce można spotkać kilka różnych rozwiązań, które mają odmienne zasady przyjmowania mieszkańców, finansowania i zapewniania opieki.

Te rozwiązania nie są zamienne. Osoba wymagająca przede wszystkim pomocy w codziennym funkcjonowaniu może potrzebować DPS-u lub placówki całodobowej opieki. Jeżeli natomiast jej stan wymaga wzmożonej opieki medycznej, warto sprawdzić możliwość przyjęcia do ZOL-u lub ZPO.

Wybór placówki powinien więc wynikać nie tylko z dostępności miejsc i ceny, ale przede wszystkim z rzeczywistych potrzeb zdrowotnych i opiekuńczych bliskiej osoby.

1. Sprawdź, czy placówka ma zezwolenie wojewody

To jedna z najważniejszych czynności, których nie należy pomijać przy wyborze prywatnego domu opieki. Prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na zapewnianiu całodobowej opieki osobom starszym, przewlekle chorym lub z niepełnosprawnościami wymaga zezwolenia wojewody. Placówka powinna również znajdować się w odpowiednim rejestrze.

Nie wystarczy więc, że ośrodek prowadzi działalność gospodarczą i ma atrakcyjną stronę internetową. Należy sprawdzić, czy posiada wymagane zezwolenie dotyczące konkretnej placówki.

Przed podpisaniem umowy:

• poproś o okazanie zezwolenia wojewody;
• sprawdź, czy placówka znajduje się w rejestrze właściwego urzędu wojewódzkiego;
• porównaj nazwę i adres ośrodka z informacjami w rejestrze;
• upewnij się, że zezwolenie dotyczy właśnie tego miejsca, a nie innego obiektu prowadzonego przez ten sam podmiot.

Warto również zwrócić uwagę na oznaczenia budynku. Przepisy wymagają umieszczenia w widocznym miejscu informacji o rodzaju posiadanego zezwolenia i numerze wpisu do rejestru.

Gdzie sprawdzić rejestr? Każdy urząd wojewódzki prowadzi wykaz właściwych placówek. Osoby szukające domu opieki na Mazowszu mogą skorzystać z rejestru prowadzonego przez Mazowiecki Urząd Wojewódzki. W pozostałych województwach należy znaleźć analogiczny wykaz na stronie właściwego urzędu.

2. Sprawdź, kto będzie opiekował się seniorem i w jakich godzinach

Zapewnienie całodobowej opieki nie oznacza automatycznie, że w placówce przez całą dobę przebywa lekarz lub pielęgniarka. To bardzo ważne rozróżnienie. Ustawa o pomocy społecznej określa wymagania dotyczące osób wykonujących czynności opiekuńcze. Mogą to być między innymi pielęgniarki, opiekunowie medyczni, opiekunowie osób starszych i inne osoby posiadające wskazane kwalifikacje. Dopuszcza również osoby z co najmniej dwuletnim udokumentowanym doświadczeniem w świadczeniu usług opiekuńczych, które ukończyły szkolenie z pierwszej pomocy.

Przepisy określają także minimalny wymiar czasu pracy tych osób: co najmniej jedną trzecią pełnego etatu na jednego mieszkańca, łącznie nie mniej niż 4,5 pełnego wymiaru czasu pracy. Nie jest to jednak gwarancja obecności lekarza lub pielęgniarki na miejscu przez całą dobę. Dlatego warto zapytać dyrekcję:

• ilu opiekunów pracuje na zmianie dziennej i nocnej;
• kto jest odpowiedzialny za mieszkańców w nocy;
• czy pielęgniarka jest zatrudniona na miejscu, czy świadczy usługi w określonych godzinach;
• jak często odbywają się wizyty lekarskie;
• kto podaje leki i kontroluje ich przyjmowanie;
• jakie kwalifikacje ma personel sprawujący bezpośrednią opiekę.

Poproś o konkretne odpowiedzi, a nie ogólne zapewnienia, że „opieka jest całodobowa”. Szczególnie ważne jest to w przypadku seniorów z ograniczoną samodzielnością, demencją, problemami z poruszaniem się lub wymagających regularnego podawania leków.

Sprawdź również: Opieka całodobowa dla seniora: Kiedy jest konieczna i jak zorganizować ją mądrze?

3. Upewnij się, że placówka odpowiada na potrzeby zdrowotne rodzica

Nie każdy dom opieki jest przygotowany na przyjęcie osoby wymagającej takiego samego poziomu wsparcia. Jedna placówka może dobrze radzić sobie z opieką nad samodzielnymi seniorami, którzy potrzebują przede wszystkim pomocy w codziennych czynnościach. Inna może mieć doświadczenie w opiece nad osobami leżącymi, z zaawansowaną demencją, po udarze lub wymagającymi specjalistycznej pielęgnacji.

Przed przyjęciem warto dokładnie przedstawić stan zdrowia przyszłego mieszkańca i zapytać, czy ośrodek jest w stanie zapewnić mu odpowiednie warunki.

Szczególną uwagę zwróć na:

• opiekę nad osobami z chorobą Alzheimera i innymi rodzajami demencji;
• pomoc przy jedzeniu, ubieraniu się i codziennej higienie;
• zmianę pozycji ciała i profilaktykę odleżyn;
• kontrolę przyjmowania leków;
• pomoc osobom z nietrzymaniem moczu;
• możliwość dostosowania diety do zaleceń lekarskich;
• organizację wizyt lekarskich, badań i transportu do placówek medycznych.

Zapytaj również, co stanie się w przypadku pogorszenia stanu zdrowia. Czy ośrodek może nadal zapewnić odpowiednią opiekę? W jakich okolicznościach może uznać, że konieczne jest przeniesienie mieszkańca do innej placówki? Takie kwestie powinny być omówione przed podpisaniem umowy, a zasady postępowania najlepiej zapisać w dokumentach.

4. Dowiedz się, jak placówka reaguje w nagłych sytuacjach

Upadek, nagłe pogorszenie samopoczucia, utrata przytomności czy problemy z oddychaniem mogą zdarzyć się niezależnie od wieku i stanu zdrowia mieszkańca. Dlatego warto sprawdzić, jak wygląda procedura postępowania w sytuacjach zagrażających zdrowiu lub życiu.

Zapytaj dyrekcję:

• kto podejmuje decyzję o wezwaniu pogotowia ratunkowego;
• czy personel jest przeszkolony w udzielaniu pierwszej pomocy;
• w jaki sposób rodzina jest informowana o wypadku lub nagłym pogorszeniu stanu zdrowia;
• czy placówka dokumentuje upadki, urazy i inne zdarzenia;
• kto kontaktuje się z lekarzem i organizuje dalszą pomoc.

Warto wiedzieć, że przepisy nakładają na placówki całodobowej opieki obowiązek prowadzenia rejestru zdarzeń nadzwyczajnych związanych z zagrożeniem życia lub zdrowia mieszkańców, takich jak wypadki czy obrażenia ciała. Dokumentowane powinny być również działania podjęte po zgłoszeniu zdarzenia.

Nie chodzi o to, aby zakładać, że w każdym ośrodku zdarzają się nieprawidłowości. Ważne jednak, by rodzina wiedziała, jak placówka reaguje na trudne sytuacje i kto odpowiada za kontakt z bliskimi.

5. Obejrzyj pokoje, łazienki i części wspólne

Zdjęcia na stronie internetowej mogą wyglądać bardzo atrakcyjnie, ale nie zawsze pokazują codzienne warunki życia mieszkańców. Dlatego przed podjęciem decyzji warto odwiedzić placówkę osobiście. Dobrze jest obejrzeć nie tylko pokój, do którego ma trafić rodzic, lecz także łazienki, jadalnię, korytarze i miejsca wspólnego wypoczynku.

Zwróć uwagę na kilka rzeczy:

Pokoje: czy są jedno-, dwu- lub wieloosobowe? Czy mieszkaniec ma miejsce na własne rzeczy? Czy pomieszczenia są odpowiednio ogrzewane i wentylowane?

Łazienki: czy są dostosowane do osób z ograniczoną sprawnością? Czy znajdują się w nich uchwyty, poręcze i odpowiednie zabezpieczenia?

Dostępność budynku: czy można bezpiecznie poruszać się na wózku lub przy pomocy balkonika? Czy są windy i podjazdy?

Czystość: czy pokoje, toalety i części wspólne są utrzymywane w dobrym stanie? Czy nie czuć nieprzyjemnych zapachów, które mogą świadczyć o problemach z higieną lub organizacją opieki?

Wyposażenie: czy łóżka i materace są dostosowane do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością? Czy placówka ma odpowiedni sprzęt pomocniczy?

Warto odwiedzić ośrodek więcej niż raz, najlepiej w różnych porach dnia. Podczas prezentacji przygotowanej przez dyrekcję można nie zobaczyć, jak naprawdę wygląda codzienna organizacja pracy.

Sprawdź również: Dodatki do emerytury, o których mało kto wie. Pełna lista ukrytych świadczeń w 2026 roku

6. Zainteresuj się codziennym życiem mieszkańców

Bezpieczeństwo i opieka medyczna to nie wszystko. Ważne jest również to, jak senior będzie spędzał czas i czy zachowa możliwość kontaktu z rodziną oraz innymi ludźmi. Zapytaj, jak wygląda typowy dzień mieszkańca. Czy organizowane są zajęcia aktywizujące, ćwiczenia, spotkania towarzyskie i spacery? Czy osoby, które chcą spędzać czas spokojniej, mają taką możliwość?

Warto sprawdzić także:

• ile posiłków dziennie otrzymują mieszkańcy;
• czy można dostosować dietę do zaleceń lekarskich;
• czy mieszkańcy mają stały dostęp do wody;
• jak wygląda pranie i przechowywanie ubrań;
• czy można korzystać z własnych mebli i przedmiotów;
• jakie są zasady odwiedzin i kontaktu telefonicznego z rodziną;
• czy senior może wychodzić poza teren placówki i na jakich zasadach.

Szczególnie ważna jest kwestia swobody mieszkańców. Ograniczanie możliwości samodzielnego opuszczania placówki nie może być traktowane jako zwykły środek organizacyjny. Ustawa dopuszcza takie ograniczenia wyłącznie w określonych sytuacjach, z zachowaniem wymaganych warunków i na podstawie zaświadczenia lekarskiego.

Dobrze prowadzony ośrodek powinien uwzględniać indywidualne potrzeby mieszkańca, jego godność, wolność, intymność i poczucie bezpieczeństwa.

7. Dokładnie sprawdź, co obejmuje miesięczna opłata

Cena podawana przez dom opieki nie zawsze oznacza całkowity koszt pobytu. Część usług może być dodatkowo płatna, dlatego przed podpisaniem dokumentów trzeba poznać pełny cennik.

Poproś o wyszczególnienie, czy podstawowa opłata obejmuje:

• zakwaterowanie i wyżywienie;
• codzienną pomoc opiekunów;
• podstawowe czynności pielęgnacyjne i higieniczne;
• pranie odzieży i pościeli;
• podawanie leków zgodnie z zaleceniami;
• rehabilitację i zajęcia aktywizujące;
• organizację wizyt lekarskich;
• środki higieniczne i pieluchomajtki.

Nie zakładaj, że wszystko, co wydaje się podstawową częścią opieki, jest już wliczone w cenę. Każda placówka może mieć własną ofertę usług dodatkowych, ale powinna jasno wyjaśnić, za co pobiera opłaty. Dopytaj także, czy cena może wzrosnąć, gdy stan zdrowia mieszkańca się pogorszy i będzie potrzebował bardziej intensywnej pomocy. Warto uzyskać przykładowy miesięczny rachunek, uwzględniający wszystkie typowe wydatki.

8. Sprawdź zasady podwyższania cen, kaucji i dodatkowych opłat

Umowa powinna jasno określać wysokość opłaty oraz zasady jej ewentualnej zmiany. Zwróć uwagę na klauzule waloryzacyjne. Czy placówka może podnosić cenę raz w roku? Czy wysokość podwyżki jest powiązana z konkretnym wskaźnikiem, na przykład inflacją? Czy musi uzasadnić zmianę i poinformować o niej z odpowiednim wyprzedzeniem?

Niepokojące są zapisy pozwalające na dowolne podwyższanie opłat bez określenia zasad i bez zapewnienia rodzinie możliwości odpowiedniej reakcji. Sprawdź również, czy placówka pobiera kaucję lub opłatę początkową. Jeżeli tak, umowa powinna wskazywać:

• jaką kwotę trzeba wpłacić;
• co dokładnie zabezpiecza kaucja;
• w jakich sytuacjach placówka może potrącić pieniądze;
• kiedy i na jakich zasadach nastąpi zwrot.

Ostrożnie podchodź do żądania podpisania weksla in blanco. Nie oznacza to, że każda taka forma zabezpieczenia jest automatycznie niedozwolona, ale może wiązać się z poważnymi konsekwencjami finansowymi. Przed podpisaniem należy dokładnie ustalić, jakie zobowiązanie ma zabezpieczać i w jakich warunkach może zostać wykorzystana.

9. Przeczytaj zasady wypowiedzenia umowy i zwrotu pieniędzy

To jeden z najważniejszych fragmentów dokumentu, a często właśnie na niego rodziny zwracają najmniej uwagi. Umowa powinna jasno określać, jak można zakończyć pobyt i jakie opłaty obowiązują w okresie wypowiedzenia.

Sprawdź przede wszystkim:

• jaki jest okres wypowiedzenia;
• czy w tym czasie trzeba opłacać pełną stawkę;
• co dzieje się z opłatą podczas pobytu seniora w szpitalu;
• czy za czas nieobecności naliczane są wszystkie opłaty;
• jak rozliczana jest śmierć mieszkańca;
• czy niewykorzystana część opłaconego z góry pobytu podlega zwrotowi;
• w jakim terminie placówka zwraca kaucję.

Nie ma jednego, ustawowego okresu wypowiedzenia obowiązującego wszystkie prywatne domy opieki. Zasady powinny wynikać z umowy. Podobnie nie należy zakładać, że każda placówka automatycznie zwróci wszystkie pieniądze za niewykorzystane dni. Właśnie dlatego warto zadbać o precyzyjne zapisy dotyczące pobytu w szpitalu, rezygnacji z usług i śmierci mieszkańca. Nie wystarczy ogólna informacja, że „rozliczenie następuje zgodnie z regulaminem”, jeżeli regulamin nie został przedstawiony przed podpisaniem umowy.

Warto też sprawdzić, czy placówka może natychmiast zakończyć współpracę z powodu pogorszenia stanu zdrowia mieszkańca. Umowa powinna jasno określać takie okoliczności i sposób zapewnienia bezpieczeństwa seniorowi w razie konieczności przeniesienia.

10. Ustal, kto podpisuje umowę i kto odpowiada za opłaty

To kwestia, która może mieć duże znaczenie dla dorosłych dzieci umieszczających rodzica w prywatnym domu opieki. Jeżeli rodzic jest w stanie świadomie podejmować decyzje i rozumie znaczenie zawieranej umowy, powinien uczestniczyć w jej podpisaniu. Jeżeli nie może zrobić tego osobiście, może udzielić odpowiedniego pełnomocnictwa.

Samo pokrewieństwo nie oznacza jednak, że dorosłe dziecko automatycznie staje się przedstawicielem prawnym rodzica. Nie daje też samo w sobie prawa do podpisywania dokumentów w jego imieniu.

Warto zwrócić uwagę na to, w jakim charakterze podpisujesz umowę:

• jako przedstawiciel rodzica;
• jako pełnomocnik działający w imieniu rodzica;
• jako osoba zobowiązująca się do opłacania pobytu;
• jako współstrona umowy lub poręczyciel.

To nie są równoważne sytuacje. Jeżeli podpisujesz dokument we własnym imieniu i zobowiązujesz się do regulowania rachunków, możesz przyjąć na siebie osobistą odpowiedzialność za płatności. Nie należy podpisywać takiego zobowiązania bez dokładnego przeczytania jego zakresu. Szczególnej ostrożności wymagają sytuacje, w których rodzic choruje na Alzheimera lub inną postać demencji. Sama diagnoza nie oznacza automatycznie ubezwłasnowolnienia ani utraty zdolności do czynności prawnych. O formalnym ubezwłasnowolnieniu decyduje sąd.

W przypadku osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie umieszczenie w prywatnej placówce zapewniającej całodobową opiekę wymaga pisemnej zgody przedstawiciela ustawowego, który wcześniej musi uzyskać zezwolenie sądu opiekuńczego. Jeżeli sytuacja prawna rodzica jest niejasna, warto skonsultować ją z prawnikiem przed podpisaniem umowy.

Czy dzieci muszą płacić za pobyt rodzica w domu opieki?

To zależy przede wszystkim od rodzaju placówki. W przypadku prywatnego domu opieki działającego na podstawie umowy o świadczenie usług wysokość opłat i osoby zobowiązane do ich regulowania określa zawarty kontrakt. Jeżeli członek rodziny podpisuje umowę we własnym imieniu i zobowiązuje się do zapłaty, może odpowiadać za należności na zasadach wynikających z tej umowy.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku domu pomocy społecznej (DPS). Tutaj zasady odpłatności określa ustawa o pomocy społecznej. Mieszkaniec DPS-u płaci nie więcej niż 70 proc. swojego dochodu. Następnie obowiązek może dotyczyć małżonka, zstępnych, a w dalszej kolejności wstępnych, ale tylko po spełnieniu określonych warunków dochodowych. Opłata członka rodziny jest ustalana na podstawie umowy zawieranej w trybie przewidzianym ustawą. Pozostałą część kosztów pokrywa gmina, z której osoba została skierowana do DPS-u.

Nie jest więc prawdą, że każde dorosłe dziecko musi automatycznie pokrywać różnicę między emeryturą rodzica a pełnym kosztem pobytu. W DPS obowiązują kryteria dochodowe i ustawowe zasady ustalania odpłatności.

Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – Dom pomocy społecznej.

Co zrobić, gdy podejrzewasz nieprawidłowości lub złe traktowanie seniora?

Jeżeli po przyjęciu bliskiej osoby do placówki pojawiają się sygnały świadczące o zaniedbaniach, niewłaściwej opiece lub naruszaniu praw mieszkańca, nie należy ich ignorować. W pierwszej kolejności warto zebrać informacje i udokumentować konkretne sytuacje: daty, zdjęcia obrażeń, korespondencję z personelem oraz relacje mieszkańca. Następnie można zwrócić się do kierownictwa ośrodka z pisemnym zgłoszeniem problemu.

W przypadku prywatnych placówek całodobowej opieki nadzór nad standardem usług socjalno-bytowych i przestrzeganiem praw mieszkańców sprawuje wojewoda. Właściwy urząd wojewódzki może przyjmować zgłoszenia i przeprowadzać kontrole. Jeżeli podejrzewasz przemoc, bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia, należy powiadomić odpowiednie służby, w tym policję lub pogotowie ratunkowe, zależnie od sytuacji.

W sprawach dotyczących praw konsumenta i niekorzystnych zapisów umownych można też skorzystać z bezpłatnej pomocy powiatowego lub miejskiego rzecznika konsumentów.

FAQ – najczęstsze pytania o wybór domu opieki

Czy prywatny dom opieki musi mieć zezwolenie wojewody?

Placówka prowadząca działalność gospodarczą polegającą na zapewnianiu całodobowej opieki osobom starszym, przewlekle chorym lub niepełnosprawnym musi posiadać zezwolenie wojewody i znajdować się w odpowiednim rejestrze. Przed podpisaniem umowy warto zweryfikować oba te elementy.

Czy w prywatnym domu opieki musi być lekarz przez całą dobę?

Nie należy tego zakładać. Placówka zapewniająca całodobową opiekę ma ustawowe obowiązki dotyczące usług opiekuńczych i personelu, ale nie oznacza to automatycznie stałej obecności lekarza lub pielęgniarki. Trzeba sprawdzić, jakie świadczenia medyczne są faktycznie dostępne i jak organizowane są konsultacje.

Czy dom opieki może podnieść cenę w trakcie pobytu?

Może to wynikać z postanowień umowy, na przykład klauzuli waloryzacyjnej. Ważne, aby zasady podwyżek były określone jasno, a nie pozostawiały placówce całkowitej swobody. Przed podpisaniem warto sprawdzić częstotliwość zmian, sposób obliczania nowej ceny i termin powiadomienia.

Czy rodzina musi płacić za pobyt seniora w DPS?

Nie zawsze. W DPS mieszkaniec ponosi opłatę do wysokości 70 proc. swojego dochodu. Członkowie rodziny mogą zostać zobowiązani do dopłaty po spełnieniu określonych warunków dochodowych i na zasadach przewidzianych ustawą. Pozostałą część pokrywa gmina.

Czy dorosłe dziecko może podpisać umowę z domem opieki za rodzica?

Może działać w imieniu rodzica na podstawie odpowiedniego pełnomocnictwa albo jako jego przedstawiciel ustawowy, jeżeli ma taki status. Sam fakt bycia dzieckiem nie daje automatycznie prawa do reprezentowania rodzica. W przypadku osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie obowiązują dodatkowe wymogi, w tym zezwolenie sądu opiekuńczego na umieszczenie w prywatnej placówce całodobowej opieki.

Czy dom opieki może odmówić dalszego pobytu, gdy stan zdrowia mieszkańca się pogorszy?

Możliwość zakończenia umowy zależy od jej postanowień i okoliczności sprawy. Dlatego przed podpisaniem dokumentów należy sprawdzić, czy ośrodek określa sytuacje, w których nie może już zapewnić odpowiedniej opieki. Ważne jest również, jak w takim przypadku organizuje się przeniesienie mieszkańca i informuje rodzinę.

Dom opieki dla bliskiej osoby – nie podpisuj umowy pod presją

Wybór placówki całodobowej opieki to decyzja, która wpływa na codzienne życie seniora i całej rodziny. Nie warto podejmować jej wyłącznie na podstawie zdjęć, reklamy czy zapewnień przedstawiciela ośrodka. Przed podpisaniem umowy trzeba sprawdzić legalność działania placówki, kwalifikacje personelu, zakres opieki, warunki pobytu i pełne koszty. Szczególnie ważne są zapisy dotyczące podwyżek, pobytu w szpitalu, wypowiedzenia i zwrotu niewykorzystanych opłat.

Nie spiesz się z podpisaniem dokumentów. Poproś o wzór umowy i regulamin, zabierz je do domu i spokojnie przeanalizuj. Jeżeli nie rozumiesz któregoś zapisu lub masz wątpliwości, skorzystaj z pomocy prawnika albo rzecznika konsumentów. Najważniejsze jest jednak to, aby w całym procesie nie zapominać o osobie, której decyzja dotyczy. Jej potrzeby, zdanie, godność i poczucie bezpieczeństwa powinny być ważniejsze niż wygoda organizacyjna rodziny czy atrakcyjna oferta placówki.

Przydatne źródła:

• Ustawa o pomocy społecznej – tekst jednolity i późniejsze zmiany
• Mazowiecki Urząd Wojewódzki – rejestr placówek całodobowej opieki
• Ministerstwo Rodziny – dom pomocy społecznej
• UOKiK – niedozwolone postanowienia umowne
• UOKiK – rzecznicy konsumentów
• Rzecznik Praw Pacjenta – pytania dotyczące ZOL

Nie oznacza to jednak, że wskaźnik przyszłorocznej waloryzacji został już ostatecznie ustalony. W przestrzeni publicznej pojawiają się wyliczenia mówiące o podwyżce na poziomie 3,96 proc., ale to nadal prognoza, a nie kwota zagwarantowana w ustawie budżetowej. Co dokładnie zapisano w projekcie? Jaki wniosek w sprawie budżetu zgłosiła opozycja i dlaczego Sejm go nie przyjął? Sprawdzamy, na jakim etapie jest ustawa, co może się jeszcze zmienić i kiedy poznamy ostateczny wskaźnik waloryzacji.

Stan informacji: 22 października 2026 r.

Sprawdź również: Czy wiek emerytalny wzrośnie? Analiza ZUS i prognozy do 2036

Ile pieniędzy zaplanowano na waloryzację emerytur w 2027 roku?

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy budżetowej na 2027 rok 29 września 2026 r. Dokument został następnie przekazany do Sejmu jako druk nr 3150. W projekcie znalazły się środki na waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych oraz na wypłatę dodatkowych rocznych świadczeń dla emerytów i rencistów.

Najważniejsze kwoty wyglądają następująco:

Źródłem tych danych jest komunikat rządowy dotyczący projektu budżetu na 2027 rok. Podane kwoty są planowanymi wydatkami państwa, a nie sumą, która zostanie wypłacona każdemu seniorowi w jednakowej proporcji. Warto również rozróżnić finansowanie waloryzacji od pieniędzy na 13. i 14. emeryturę. To osobne pozycje, służące innym celom. Waloryzacja podnosi wysokość świadczeń podstawowych, natomiast dodatkowe emerytury są wypłacane na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

Ważne: samo zabezpieczenie około 19 mld zł na waloryzację nie oznacza, że rząd ustalił podwyżkę na poziomie 3,96 proc. Kwota zaplanowanych wydatków i ostateczny wskaźnik procentowy to dwie różne informacje.

Waloryzacja emerytur 2027: czy podwyżka wyniesie 3,96 proc.?

Jeszcze w czerwcu 2026 r. rząd informował, że emerytury i renty w 2027 roku wzrosną o co najmniej 3,48 proc. Przy takim założeniu minimalna emerytura wzrosłaby z 1978,49 zł do 2047,34 zł brutto. Rząd szacował wtedy koszt waloryzacji na około 16,7 mld zł. Później pojawiły się wyliczenia wskazujące na możliwość wyższej podwyżki. Jedną z takich prognoz przedstawił dr Łukasz Wacławik z Akademii Górniczo-Hutniczej, którego analizę opisały media. W tym scenariuszu wskaźnik waloryzacji mógłby wynieść około 3,96 proc.

Skąd wzięła się ta liczba? W wyliczeniu uwzględniono szacowany wzrost cen w gospodarstwach emerytów i rencistów na poziomie około 3,3 proc. oraz dodatkowe 0,66 punktu procentowego wynikające z udziału realnego wzrostu wynagrodzeń w ustawowym mechanizmie waloryzacji. To jednak scenariusz obliczeniowy, a nie oficjalny wskaźnik waloryzacji przyjęty przez rząd. Ostateczny wynik zależy od danych za cały 2026 rok, w tym od inflacji i realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia.

Nie należy też utożsamiać wskaźnika inflacji prognozowanego w budżecie na 2027 rok z inflacją, która będzie brana pod uwagę przy marcowej waloryzacji. Podwyżka emerytur od marca 2027 r. opiera się na danych za poprzedni rok kalendarzowy, czyli 2026.

Sprawdź również: Czy Polacy dopłacają do emerytur cudzoziemców? Fakty i mity o ZUS

Co już wiadomo, a co pozostaje prognozą?

To rozróżnienie ma znaczenie, bo w nagłówkach i dyskusjach internetowych prognozy bywają przedstawiane tak, jakby były już zatwierdzonymi kwotami. Na tym etapie nie ma podstaw, by zagwarantować każdemu emerytowi podwyżkę dokładnie o 3,96 proc.

Ile wyniosłaby minimalna emerytura, gdyby waloryzacja wyniosła 3,96 proc.?

Przy obecnej minimalnej emeryturze wynoszącej 1978,49 zł brutto podwyżka o 3,96 proc. oznaczałaby wzrost o około 78,35 zł brutto miesięcznie. Świadczenie wyniosłoby wtedy 2056,84 zł brutto.

Podobny sposób obliczenia można zastosować do innych kwot:

To wyłącznie przykładowe wyliczenia brutto przy założeniu waloryzacji o 3,96 proc. Nie są to kwoty zatwierdzone przez ZUS ani gwarantowane wypłaty w 2027 roku. Kwota „na rękę” będzie zależeć od indywidualnych rozliczeń podatkowych i składki zdrowotnej.

Pełniejsze zestawienie różnych poziomów świadczeń i wyjaśnienie mechanizmu podwyżek przedstawiliśmy w osobnym artykule: Waloryzacja emerytur 2027 — ile wyniesie podwyżka? Konkretne wyliczenia i prognozy.

Co Sejm zdecydował w sprawie budżetu i waloryzacji emerytur?

Pierwsze czytanie projektu ustawy budżetowej odbyło się w Sejmie 8 października 2026 r. W czasie debaty zgłoszono wniosek o odrzucenie całego projektu już w pierwszym czytaniu. W głosowaniu 198 posłów opowiedziało się za odrzuceniem projektu, 237 było przeciw, a 5 wstrzymało się od głosu. Wniosek nie uzyskał większości, dlatego prace nad budżetem są kontynuowane.

Trzeba tu oddzielić dwie sprawy. Wniosek o odrzucenie całego budżetu nie jest tym samym co poprawka dotycząca wysokości waloryzacji emerytur. Nie oznacza też, że Sejm przyjął lub odrzucił konkretną propozycję podwyższenia wskaźnika waloryzacji do określonego poziomu. Na dalszych etapach prac parlamentarnych możliwe jest zgłaszanie poprawek do projektu budżetu. Ich znaczenie dla seniorów zależy od treści konkretnych propozycji i tego, czy zostaną przyjęte. Samo głosowanie z 8 października nie przesądziło ostatecznej wysokości marcowej waloryzacji.

Kiedy Sejm przyjmie budżet i poznamy dalsze szczegóły waloryzacji?

Po pierwszym czytaniu projekt został skierowany do Komisji Finansów Publicznych. Komisja analizuje budżet, a poszczególne komisje sejmowe rozpatrują jego części dotyczące określonych działów administracji i wydatków. Zgodnie z informacją w sejmowym procesie legislacyjnym termin przedstawienia sprawozdania Komisji Finansów Publicznych wyznaczono na 20 listopada 2026 r.

Dalsza droga projektu obejmuje kolejne czytania w Sejmie, rozpatrywanie zgłaszanych poprawek i głosowanie nad ustawą. Następnie ustawa budżetowa trafia do Senatu, który może zaproponować poprawki. Po zakończeniu prac parlamentarnych dokument trafia do Prezydenta RP. Na tym etapie nie należy jeszcze zakładać, że wszystkie zapisy pozostaną w niezmienionej formie. Projekt budżetu jest dokumentem procedowanym przez parlament, a nie gotową ustawą. Z drugiej strony samo skierowanie projektu do komisji nie oznacza, że planowane środki na świadczenia dla seniorów zostaną automatycznie zmniejszone lub zwiększone.

Osoby śledzące temat powinny zwracać uwagę na dwie daty: termin sprawozdania komisji w listopadzie i późniejsze głosowania nad projektem. Dopiero po zakończeniu prac będzie można mówić o ostatecznym kształcie ustawy budżetowej na 2027 rok.

Kiedy będzie znany ostateczny wskaźnik waloryzacji emerytur w 2027 roku?

Ustawa budżetowa określa ramy finansowe państwa, ale nie jest sama w sobie ostatecznym wyliczeniem marcowego wskaźnika waloryzacji. Wysokość podwyżki wynika z ustawowego mechanizmu, który uwzględnia średnioroczny wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych z poprzedniego roku — w tym wskaźnik dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów, jeżeli okaże się korzystniejszy — oraz co najmniej 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia.

Rząd w lipcu 2026 r. określił część płacową waloryzacji na poziomie 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia, czyli na ustawowym minimum. Stało się tak po tym, jak w Radzie Dialogu Społecznego nie uzgodniono wspólnego stanowiska w tej sprawie. Do obliczenia ostatecznego wskaźnika potrzebne są jednak dane za cały 2026 rok. Odpowiednie wartości GUS zostaną opublikowane w 2027 roku, a ZUS i KRUS przeprowadzą waloryzację z urzędu od 1 marca. Seniorzy nie muszą składać wniosków o zwykłą marcową waloryzację.

Co budżet przewiduje dla seniorów poza waloryzacją?

Warto zwrócić uwagę również na inne elementy projektu, ponieważ mają znaczenie dla rocznego budżetu gospodarstw emeryckich.

13. i 14. emerytura. Na oba świadczenia rząd zaplanował łącznie 32,1 mld zł. Ich dokładne kwoty w 2027 roku będą zależały między innymi od wysokości najniższej emerytury po waloryzacji oraz zasad dotyczących danego świadczenia. Nie należy traktować całej kwoty budżetowej jako pieniędzy, które trafią w równej wysokości do wszystkich emerytów.

Renta wdowia. Projekt uwzględnia również finansowanie tego rozwiązania. Zgodnie z obowiązującym harmonogramem od 1 stycznia 2027 r. udział drugiego świadczenia w zbiegu z rentą rodzinną ma wzrosnąć z 15 do 25 proc. To osobny mechanizm, niezależny od marcowego wskaźnika waloryzacji emerytur.

Te pozycje pokazują, że wydatki na seniorów nie ograniczają się do samej marcowej podwyżki. Przy planowaniu domowego budżetu warto jednak pamiętać, że różne świadczenia mają odmienne zasady, terminy wypłat i kryteria uprawniające.

FAQ — najczęściej zadawane pytania

Czy waloryzacja emerytur w 2027 roku na pewno wyniesie 3,96 proc.?

Nie. Jest to scenariusz wyliczony na podstawie prognoz inflacji i wzrostu wynagrodzeń. Ostateczny wskaźnik będzie zależał od danych za cały 2026 rok.

Ile pieniędzy rząd zaplanował na waloryzację?

W projekcie budżetu na 2027 rok zapisano około 19 mld zł na waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych.

Czy 51,1 mld zł to kwota przeznaczona wyłącznie na podwyżki emerytur?

Nie. Suma obejmuje około 19 mld zł na waloryzację oraz 32,1 mld zł na 13. i 14. emeryturę. Są to trzy powiązane z seniorami obszary wydatków, ale mają różne zasady.

Co stało się z wnioskiem o odrzucenie projektu budżetu?

8 października 2026 r. Sejm nie przyjął wniosku o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu. Za jego przyjęciem było 198 posłów, przeciw 237, a 5 wstrzymało się od głosu. Projekt został skierowany do dalszych prac.

Kiedy poznamy ostateczne kwoty emerytur po waloryzacji?

Ostateczny wskaźnik będzie można obliczyć po opublikowaniu danych za 2026 rok, w tym danych GUS dotyczących inflacji i realnego wzrostu wynagrodzeń. Waloryzacja emerytur i rent ma nastąpić od 1 marca 2027 r.

Podsumowanie

Projekt budżetu na 2027 rok przewiduje około 19 mld zł na waloryzację emerytur i rent oraz 32,1 mld zł na 13. i 14. emeryturę. Łącznie to około 51,1 mld zł zaplanowanych na te trzy obszary. Projekt przeszedł pierwsze czytanie w Sejmie, a wniosek o jego odrzucenie nie uzyskał większości. Teraz trwają dalsze prace parlamentarne. Wskaźnik 3,96 proc. pozostaje prognozą, a nie wartością zatwierdzoną w budżecie. Ostateczna waloryzacja będzie zależała od danych za 2026 rok. Dlatego na obecnym etapie najlepiej traktować podawane kwoty jako scenariusze, a nie zagwarantowane podwyżki.

Najważniejsze dla emerytów będzie śledzenie dalszych prac nad budżetem i danych, które pozwolą obliczyć marcową waloryzację. To one przesądzą, o ile rzeczywiście wzrosną świadczenia od 1 marca 2027 roku.

Źródła:

• Ministerstwo Finansów — projekt budżetu na 2027 rok
• Sejm — przebieg procesu legislacyjnego, druk nr 3150
• KPRM — wcześniejsza propozycja waloryzacji na poziomie co najmniej 3,48 proc.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 lipca 2026 r. dotyczące części płacowej wskaźnika waloryzacji

Co to oznacza dla kuracjuszy wyjeżdżających na leczenie z NFZ? Czy pobyt w sanatorium będzie droższy i ile może wynieść dodatkowa opłata za cały turnus? Najważniejsze jest rozróżnienie dwóch rzeczy: nowelizacja nie nakazuje wszystkim gminom wprowadzenia opłat, a część kuracjuszy już dziś ponosi opłatę uzdrowiskową.

Sprawdzamy, jakie stawki przewidziano na 2027 rok, kto może zostać zwolniony z opłaty i na co zwrócić uwagę przed wyjazdem.

Sprawdź również: Badanie WKR na NFZ od 2027 roku. Kto będzie mógł skorzystać z pomiaru tętnic?

Nawrocki podpisał ustawę. Co zmieni się od 1 stycznia 2027 roku?

15 października 2026 roku Prezydent RP Karol Nawrocki podpisał ustawę z 18 września 2026 roku o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Zmiany w opłatach mają zacząć obowiązywać 1 stycznia 2027 roku. W mediach nowe rozwiązania są określane jako wprowadzenie opłaty turystycznej. Warto jednak doprecyzować, że w praktyce zmieniają one zasady funkcjonowania istniejących opłat miejscowej i uzdrowiskowej. Nie oznacza to, że każdy turysta czy kuracjusz automatycznie zapłaci nową należność niezależnie od miejsca pobytu.

Obie opłaty pozostają fakultatywne. To rada gminy decyduje, czy wprowadzi odpowiednią opłatę na swoim terenie, a następnie ustala jej wysokość w granicach określonych przepisami. Najważniejsza zmiana polega na powiązaniu obowiązku zapłaty z korzystaniem z usługi zakwaterowania, a nie z celem pobytu. Znaczenie będzie więc miało to, czy dana osoba nocuje w miejscu, w którym gmina wprowadziła opłatę. Przepisy obejmują również noclegi w sanatoriach uzdrowiskowych.

Ile wyniesie opłata w 2027 roku? Maksymalne stawki

Ustawa określa maksymalne stawki, których samorząd nie może przekroczyć. Nie oznacza to jednak, że każda gmina zdecyduje się na pobieranie najwyższej dopuszczalnej kwoty.

Trzeba odróżniać miejscowość uzdrowiskową od obszaru ochrony uzdrowiskowej. To od statusu danego miejsca zależy, która opłata może być wprowadzona i jaki limit ma zastosowanie. Jeżeli dana miejscowość spełnia warunki do pobierania obu opłat, rada gminy może wprowadzić tylko jedną z nich — nie obie jednocześnie.

W praktyce dla kuracjusza przebywającego w uzdrowisku najistotniejsza będzie opłata uzdrowiskowa, której maksymalna stawka ma wynieść 6,86 zł za noc.

Sprawdź również: Najlepsze sanatoria w województwie podkarpackim. Ranking ośrodków i przewodnik dla kuracjuszy

Czy kuracjusze w sanatoriach zapłacą więcej?

Maksymalna stawka opłaty uzdrowiskowej wzrośnie z 6,67 zł w 2026 roku do 6,86 zł w 2027 roku. To różnica 19 groszy za noc. Nie oznacza to jednak, że każda osoba wyjeżdżająca do sanatorium zapłaci dokładnie tyle ani że opłata będzie pobierana w każdej gminie.

Wysokość należności zależy od uchwały konkretnej rady gminy. Samorząd może ustalić niższą stawkę albo w ogóle nie wprowadzać danej opłaty. Dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić lokalne przepisy i informacje przekazane przez sanatorium. Aby zobaczyć skalę możliwej różnicy, można posłużyć się przykładem, w którym gmina pobiera maksymalną stawkę.

To wyłącznie przykładowe wyliczenie dla maksymalnych stawek. Rzeczywista kwota zależy od liczby naliczonych nocy, wysokości opłaty ustalonej przez gminę oraz ewentualnych zwolnień. Warto również pamiętać, że „21-dniowy turnus” nie zawsze oznacza 21 naliczonych noclegów. Przy obliczaniu kosztu trzeba kierować się rzeczywistymi zasadami pobytu i rozliczenia opłaty.

Sanatorium na NFZ a opłata uzdrowiskowa — kto płaci?

Wyjazd na leczenie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia nie oznacza, że wszystkie wydatki związane z pobytem są pokrywane przez Fundusz. W przypadku standardowego sanatorium uzdrowiskowego dorosły pacjent ponosi częściową odpłatność za zakwaterowanie i wyżywienie. Dodatkowym kosztem może być opłata uzdrowiskowa, jeśli została wprowadzona przez gminę i dana osoba nie jest z niej zwolniona.

NFZ wyraźnie wskazuje, że nie pokrywa dodatkowych opłat obowiązujących w miejscu położenia zakładu, takich jak opłata klimatyczna. W praktyce oznacza to, że kuracjusz powinien uwzględnić ją w budżecie wyjazdu obok kosztu dojazdu oraz częściowej odpłatności za pobyt w sanatorium. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku szpitala uzdrowiskowego. Według informacji NFZ dorośli leczeni w szpitalu uzdrowiskowym są zwolnieni z częściowej odpłatności za zakwaterowanie i wyżywienie oraz z opłaty klimatycznej. Nie należy więc utożsamiać pobytu w sanatorium uzdrowiskowym z leczeniem w szpitalu uzdrowiskowym — są to różne formy świadczeń.

Przed wyjazdem w 2027 roku najlepiej potwierdzić w placówce, czy organizowany pobyt jest leczeniem sanatoryjnym, czy hospitalizacją uzdrowiskową, oraz jakie opłaty będą miały zastosowanie.

Sprawdź również: Co warto jeść w październiku? Jesienne warzywa, domowe przetwory i grzyby na talerzu

Dlaczego nowe przepisy obejmują także sanatoria?

Dotychczas zasady pobierania opłaty miejscowej i uzdrowiskowej były powiązane między innymi z celem pobytu. Opłata uzdrowiskowa dotyczyła osób przebywających w miejscowości uzdrowiskowej w celach zdrowotnych, turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych. Po zmianie kluczowe stanie się korzystanie z usługi zakwaterowania w miejscu, w którym gmina wprowadziła odpowiednią opłatę. Przepisy wprost uwzględniają noclegi w sanatoriach uzdrowiskowych.

W praktyce ma to uprościć pobieranie opłat i ograniczyć konieczność ustalania, w jakim celu przyjechał gość. Nie oznacza to jednak, że każda osoba korzystająca z noclegu w Polsce będzie musiała płacić. Nadal liczy się miejsce pobytu, decyzja samorządu oraz obowiązujące zwolnienia.

Czy seniorzy i emeryci będą zwolnieni z opłaty?

Sama emerytura, renta ani określony wiek nie oznaczają automatycznego zwolnienia z opłaty uzdrowiskowej w całym kraju. Gminy będą mogły wprowadzać dodatkowe zwolnienia lub różnicować stawki, na przykład ze względu na wiek albo długość pobytu. Nie jest to jednak równoznaczne z ogólnokrajową ulgą dla wszystkich seniorów.

Przed turnusem warto sprawdzić uchwałę gminy, w której znajduje się sanatorium. Informacje mogą być dostępne na stronie urzędu, w Biuletynie Informacji Publicznej albo bezpośrednio w placówce.

Jakie zwolnienia przewidziano w nowych przepisach?

Ustawa rozszerza katalog zwolnień z opłat. Przewiduje je między innymi dla:

• osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności;
• dzieci do 16. roku życia posiadających orzeczenie o niepełnosprawności;
• osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z dysfunkcją wzroku;
• jednej osoby towarzyszącej osobie objętej odpowiednim zwolnieniem.

W przepisach przewidziano również zwolnienie dla osób korzystających z zakwaterowania przez ponad 29 kolejnych nocy — za cały okres takiego pobytu. Typowy turnus sanatoryjny trwający 21 lub 28 dni nie spełnia tego warunku. Niezależnie od nowych regulacji istnieją również ustawowe zwolnienia dotyczące określonych sytuacji, w tym pobytu w szpitalu. Ponieważ szczegóły zależą od statusu placówki i konkretnego uprawnienia, w przypadku wątpliwości należy sprawdzić aktualne przepisy lub zapytać urząd gminy.

Kto pobierze opłatę od kuracjusza?

Nowe zasady przewidują, że opłatę miejscową lub uzdrowiskową będzie pobierał podmiot świadczący usługę zakwaterowania, a następnie przekazywał ją zgodnie z obowiązującymi zasadami. W przypadku pobytu w sanatorium oznacza to, że sprawy rozliczenia opłaty będzie można załatwić bezpośrednio w placówce. Przed przyjazdem warto zapytać, czy należność jest pobierana przy zameldowaniu, w trakcie pobytu czy przy wyjeździe oraz czy można ją opłacić gotówką lub kartą.

Nie należy jednak zakładać, że każde sanatorium będzie pobierało opłatę. Obowiązek wystąpi wtedy, gdy na danym terenie wprowadzono odpowiednią opłatę i kuracjusz nie jest objęty zwolnieniem.

Jak przygotować budżet na sanatorium w 2027 roku?

Osoby planujące wyjazd do uzdrowiska powinny uwzględnić kilka kosztów: dojazd, ewentualne częściowe opłaty za zakwaterowanie i wyżywienie w sanatorium, a także opłatę miejscową lub uzdrowiskową, jeśli obowiązuje w danej miejscowości.

Najlepiej przed wyjazdem wykonać trzy proste kroki:

1. Sprawdzić, jaką opłatę wprowadziła gmina i jaka stawka będzie obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku.
2. Potwierdzić w sanatorium, czy w przypadku wybranego rodzaju pobytu opłata będzie naliczana i czy przysługuje zwolnienie.
3. Ustalić liczbę naliczanych noclegów, zamiast opierać wyliczenie wyłącznie na liczbie dni turnusu.

Przykładowa kwota 144,06 zł za 21 naliczonych nocy przy maksymalnej stawce 6,86 zł może posłużyć jako orientacyjny górny punkt odniesienia. Nie należy jednak zakładać, że tyle zapłaci każdy kuracjusz.

FAQ — najczęściej zadawane pytania

Od kiedy obowiązują nowe zasady opłat miejscowej i uzdrowiskowej?

Karol Nawrocki podpisał ustawę 15 października 2026 roku. Zasadnicze zmiany dotyczące opłat mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku.

Czy od 2027 roku każdy turysta i kuracjusz będzie musiał zapłacić nową opłatę?

Nie. Wprowadzenie opłaty pozostaje decyzją rady gminy. Jej pobór zależy też od rodzaju miejsca, obowiązujących przepisów i tego, czy dana osoba korzysta ze zwolnienia.

Ile wyniesie maksymalna opłata uzdrowiskowa w 2027 roku?

Maksymalna stawka ma wynieść 6,86 zł za noc. Wysokość opłaty ustalonej przez konkretną gminę może być niższa.

Czy osoby jadące do sanatorium na NFZ muszą płacić opłatę uzdrowiskową?

NFZ nie pokrywa dodatkowych opłat klimatycznych obowiązujących w miejscowości, w której znajduje się zakład. W standardowym sanatorium uzdrowiskowym opłata może więc stanowić dodatkowy wydatek. Inne zasady dotyczą m.in. dorosłych pacjentów leczonych w szpitalach uzdrowiskowych, którzy według informacji NFZ są zwolnieni z opłaty klimatycznej.

Czy seniorzy będą zwolnieni z opłaty?

Nie ma powszechnego, automatycznego zwolnienia wszystkich emerytów i seniorów. Gminy mogą jednak ustanawiać dodatkowe ulgi, między innymi ze względu na wiek.

Czy przy 21-dniowym turnusie zapłacę 144,06 zł?

Tylko jeśli naliczone zostanie 21 nocy, w danej miejscowości obowiązuje maksymalna stawka 6,86 zł, a kuracjusz nie jest zwolniony z opłaty. Jeżeli liczba noclegów lub lokalna stawka będą inne, zmieni się również kwota.

Podsumowanie

Karol Nawrocki podpisał ustawę zmieniającą zasady opłat miejscowej i uzdrowiskowej od 2027 roku. Dla kuracjuszy najważniejsza jest informacja, że maksymalna opłata uzdrowiskowa ma wzrosnąć z 6,67 zł do 6,86 zł za noc. Przy maksymalnej stawce różnica wynosi 19 groszy za noc, a ostateczna kwota zależy od uchwały gminy i liczby naliczonych noclegów.

Nie oznacza to jednak, że wszyscy kuracjusze automatycznie zapłacą nową opłatę. Gminy nadal decydują o jej wprowadzeniu, a przepisy przewidują zwolnienia dla określonych grup. Osoby planujące wyjazd w 2027 roku powinny zatem sprawdzić zasady obowiązujące w konkretnej miejscowości i upewnić się w sanatorium, jakie należności będą miały zastosowanie.

Zdjęcie w nagłówku: Marsilar / Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0 (zdjęcie wykadrowane)

Spór jest tym bardziej emocjonalny, że słowo „artysta” wielu osobom kojarzy się z popularnymi aktorami, piosenkarzami i wysokimi honorariami. Tymczasem proponowany system ma obejmować przede wszystkim twórców o niskich lub nieregularnych dochodach. Nie oznacza też przyznania im dodatkowej emerytury wypłacanej na konto.

Sprawdź również: mObywatel z nową funkcją. E-receptę i zgłoszenie podróży zapiszesz jako PDF

Sejm powiedział „tak”, ale ustawa nie obowiązuje jeszcze w praktyce

8 października 2026 r. Sejm przyjął ustawę o zabezpieczeniu społecznym osób wykonujących zawód artystyczny. Za jej przyjęciem głosowało 232 posłów, przeciw było 197, a czterech wstrzymało się od głosu. To jednak nie koniec procesu legislacyjnego. Ustawa trafiła do Senatu, a zakładany termin wejścia w życie to połowa 2027 r. Nie można więc jeszcze składać wniosków o dopłaty na zasadach opisanych w nowych przepisach.

Według założeń Ministerstwa Kultury o status artysty będzie mogło ubiegać się około 62 tys. osób. Do systemu dopłat ma wejść około 21 tys. To istotna różnica: samo uzyskanie statusu artysty nie będzie oznaczało automatycznego przyznania pomocy finansowej.

Na czym będą polegać dopłaty do składek?

Nowy mechanizm ma pomóc artystom, których dochody nie wystarczają na opłacenie składek w pełnej wysokości. Problemem w tej grupie zawodowej bywają nieregularne przychody: kilka miesięcy bez zleceń może przeplatać się z okresem, w którym twórca otrzymuje większe honorarium. Projekt przewiduje dopłaty uzupełniające finansowanie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne do poziomu wynikającego z minimalnego wynagrodzenia. W określonych sytuacjach wsparcie ma obejmować również składki na Fundusz Pracy i Fundusz Emerytur Pomostowych.

Pieniądze nie będą wypłacane artyście jako dodatkowe świadczenie gotówkowe. Dopłata ma trafiać bezpośrednio do ZUS i uzupełniać składki w miesiącach, w których własne dochody artysty nie wystarczą na ich opłacenie. Nie oznacza to również gwarancji wysokiej emerytury. Celem jest przede wszystkim zapewnienie ciągłości ubezpieczenia, dostępu do określonych świadczeń oraz zwiększenie szans na wypracowanie prawa do emerytury minimalnej, jeśli zostaną spełnione wymagane warunki.

Kto będzie mógł skorzystać z pomocy?

Zgodnie z informacjami Ministerstwa Kultury o dopłatę będą mogły ubiegać się osoby, które uzyskają status artysty i spełnią kryterium dochodowe. Podstawowym warunkiem ma być średni roczny dochód z ostatnich trzech lat nieprzekraczający 125 proc. minimalnego wynagrodzenia. Przy ustalaniu limitu mają być brane pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, również z praw autorskich.

Ważne są także pozostałe ograniczenia. Status artysty ma wymagać udokumentowania dorobku oraz wykazania, że twórczość stanowi istotną część aktywności zawodowej. Z systemu wyłączeni mają być przedsiębiorcy — podjęcie działalności gospodarczej ma oznaczać wygaśnięcie statusu. To oznacza, że nie każdy aktor, muzyk, pisarz czy plastyk otrzyma dopłatę. Popularność nie jest tu kryterium, ale samo wykonywanie pracy artystycznej również nie wystarczy.

Sprawdź również: Kobiety bez OFE pytają o sprawiedliwość emerytur

Dlaczego ustawa wzbudza kontrowersje?

Największe emocje dotyczą pytania o równe traktowanie. Pracownik zatrudniony na etacie ma składki odprowadzane według zasad właściwych dla jego zatrudnienia. Osoba prowadząca działalność gospodarczą ponosi koszty ubezpieczeń zgodnie z obowiązującymi ją przepisami, również wtedy, gdy jej przychody są słabsze. Dlatego część podatników może pytać: dlaczego jedna grupa zawodowa ma otrzymać pomoc w opłacaniu składek, a inni muszą radzić sobie samodzielnie?

To uzasadnione pytanie o granice pomocy publicznej, ale nie wyczerpuje całego problemu. Praca artystyczna często odbywa się na podstawie krótkich umów, a przychody mogą być trudne do przewidzenia. Ministerstwo wskazuje, że około 70 proc. artystów zarabia poniżej przeciętnego wynagrodzenia, a około 30 proc. poniżej minimalnego. Zwolennicy ustawy argumentują więc, że system ma uzupełnić lukę w zabezpieczeniu społecznym, a nie nagradzać znane nazwiska. Krytycy mogą natomiast pytać, czy podobne mechanizmy powinny obejmować także inne grupy osób o niskich i nieregularnych dochodach.

Właśnie w tym miejscu spór staje się szerszy niż sama kultura. Chodzi o to, kiedy państwo powinno pomagać w opłacaniu składek i jakie kryteria uzasadniają objęcie wsparciem konkretnej grupy zawodowej.

375 mln zł dla artystów. Jak ta kwota wypada na tle 13. i 14. emerytury?

Według danych przedstawionych przez Ministerstwo Kultury szacowany koszt całego systemu w 2027 r. wyniesie około 375 mln zł.

Wydatki na 13. i 14. emeryturę zaplanowane na 2026 r. są około 85 razy wyższe niż przewidywany koszt całego systemu artystycznego w 2027 r.

To duża różnica w skali finansowej. Trzeba jednak pamiętać, że porównujemy planowane wydatki z dwóch różnych lat, a także dwa zupełnie inne rozwiązania: dodatkowe świadczenia dla szerokiej grupy emerytów i system dopłat do składek dla ograniczonej grupy osób pracujących w kulturze.

W przypadku artystów 252 mln zł ma stanowić samą pulę dopłat do składek. Pozostała część szacowanych kosztów obejmuje między innymi zasiłki i obsługę systemu. Nie należy więc przedstawiać całych 375 mln zł jako pieniędzy, które artyści otrzymają w formie dopłat do emerytur.

Czy te pieniądze można byłoby przeznaczyć na ważniejsze potrzeby seniorów?

To pytanie może pojawić się naturalnie, zwłaszcza gdy spojrzymy na potrzeby osób starszych, niesamodzielnych i z niepełnosprawnościami. Dodatkowe świadczenia emerytalne, pomoc w codziennym funkcjonowaniu czy dostęp do opieki zdrowotnej również wymagają publicznych pieniędzy. Nie da się jednak na podstawie samego porównania kwot stwierdzić, że środki na artystów zostały zabrane seniorom albo że ich przeznaczenie na inne świadczenie automatycznie rozwiązałoby konkretny problem. To wymagałoby osobnej decyzji budżetowej i zmiany priorytetów.

Można natomiast zasadnie pytać, czy podobne wsparcie powinno być dostępne także dla innych osób, których dochody są nieregularne i które mają trudności z utrzymaniem ciągłości ubezpieczenia. To szersza dyskusja o sprawiedliwości systemu, a nie tylko o kosztach jednego programu.

Sprawdź również: Masz 50 lat i chcesz nauczyć się czegoś nowego? PARP ma 90 darmowych kursów online

Czy artyści dostaną wyższe emerytury?

Nie należy utożsamiać dopłat do składek z dodatkową emeryturą. Nowy system ma pomóc w finansowaniu ubezpieczeń w okresach, gdy artysta osiąga zbyt niskie dochody. Może to poprawić jego sytuację w przyszłości, ale wysokość emerytury będzie zależała od przebiegu ubezpieczenia oraz spełnienia warunków określonych w przepisach. Nie jest to również program dla osób, które już pobierają niskie emerytury i chcą je podwyższyć. Jego głównym celem jest zabezpieczenie osób aktywnych zawodowo w środowisku artystycznym.

Co dalej z ustawą?

Po przyjęciu przez Sejm ustawa trafiła do Senatu. Dopiero po zakończeniu dalszych etapów procesu legislacyjnego i wejściu przepisów w życie będzie można oceniać ich praktyczne działanie. Najważniejsze pytania dotyczą nie tylko kosztów, ale też tego, jak będzie przyznawany status artysty, jak zostaną weryfikowane dochody i czy system rzeczywiście zapewni ciągłość ubezpieczenia osobom, które najbardziej jej potrzebują.

Spór o dopłaty do składek artystów pokazuje przy tym coś więcej: w Polsce wciąż trwa dyskusja o tym, jak dzielić publiczne środki między różne grupy społeczne. Jedni widzą w ustawie próbę uzupełnienia luki w systemie ubezpieczeń, inni — kolejną preferencję dla wybranej grupy zawodowej. Ostateczna ocena będzie zależeć nie tylko od samego kosztu, ale również od tego, czy przyjęte rozwiązania okażą się skuteczne, przejrzyste i sprawiedliwe.

Źródła

• Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego — „Sejm przyjął ustawę o zabezpieczeniu społecznym osób wykonujących zawód artystyczny”, 8 października 2026 r.
• Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego — „Drugie czytanie ustawy o zabezpieczeniu społecznym osób wykonujących zawód artystyczny”, 6 października 2026 r.
• Ministerstwo Finansów — informacje o budżecie państwa na 2026 r.

Zdjęcie główne: fot. Anna Strzyżak/Kancelaria Sejmu

To nie jest nowy spór. W ostatnich latach do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trafiały już kolejne petycje dotyczące tego samego problemu. Najnowsza, oznaczona numerem 193-2026, została złożona 28 sierpnia 2026 r. i ponownie uruchomiła dyskusję o tym, czy obecne przepisy rzeczywiście traktują obie grupy kobiet w sposób uzasadniony.

Sprawdź również: Czek Turystyczny 2026: druga tura już trwa! Gdzie jeszcze można dostać 300 zł na nocleg?

Kolejna petycja w sprawie emerytur kobiet bez OFE

Autorka petycji nr 193-2026 zwróciła się do resortu o zmianę zasad ponownego obliczania emerytur kobiet, które nie przystąpiły do OFE. Sedno problemu jest stosunkowo proste. Kobiety osiągają powszechny wiek emerytalny wynoszący 60 lat, natomiast przepisy przewidują szczególny mechanizm ponownego obliczenia emerytury po ukończeniu 65 lat dla osób, które pobierały okresową emeryturę kapitałową.

W praktyce dotyczy to określonej grupy kobiet związanych w przeszłości z OFE. Kobiety, które od początku pozostały poza OFE, nie korzystają z analogicznego mechanizmu tylko dlatego, że również ukończyły 65 lat. I właśnie to różnicowanie jest przedmiotem kolejnych petycji.

Resort powołał się na wcześniejszą petycję

W sprawie petycji nr 193-2026 Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opublikowało odpowiedź z 16 września 2026 r. Resort wskazał, że sprawa była już przedmiotem wcześniejszej petycji nr 13-2025. W efekcie najnowsza petycja nie stała się początkiem nowej merytorycznej analizy tego samego problemu. Ministerstwo odwołało się do wcześniejszego stanowiska.

To istotne, ponieważ nie oznacza zmiany przepisów ani przyznania kobietom bez OFE nowego prawa do przeliczenia emerytury. Warto przy tym zaznaczyć, że na stronie rejestru MRPiPS przy petycji 193-2026 nadal widnieje techniczna informacja o trwającej analizie, mimo że wśród opublikowanych materiałów znajduje się już odpowiedź resortu z 16 września. Samo stanowisko ministerstwa w sprawie powtórnego rozpatrywania problemu jest natomiast dostępne w opublikowanym dokumencie.

Dlaczego kobieta z OFE może mieć przeliczoną emeryturę po 65. roku życia?

Źródłem całego sporu jest art. 26c ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis mówi, że po osiągnięciu 65 lat przez osobę, która do dnia poprzedzającego ukończenie tego wieku pobierała okresową emeryturę kapitałową, emerytura z Funduszu jest obliczana ponownie z urzędu.

Przy ponownym obliczeniu stosuje się średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku 65 lat, obowiązujące w dniu osiągnięcia tego wieku. I właśnie ten mechanizm jest najważniejszym elementem całej sprawy.

Nie można jednak sprowadzać go do prostego stwierdzenia: „każda kobieta, która kiedyś była w OFE, dostaje po 65. roku życia wyższą emeryturę”. Przepis dotyczy konkretnej sytuacji związanej z pobieraniem okresowej emerytury kapitałowej.

Sprawdź również: Masz 50 lat i chcesz nauczyć się czegoś nowego? PARP ma 90 darmowych kursów online

Co ma do tego OFE i tzw. suwak bezpieczeństwa?

OFE były częścią systemu emerytalnego, który funkcjonował w inny sposób niż obecny model. W przypadku członków OFE środki przed osiągnięciem wieku emerytalnego były stopniowo przekazywane z OFE do ZUS w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa. Środki trafiały na subkonto w ZUS. Dla części kobiet urodzonych po 1948 r. wiązało się to następnie z okresem pobierania okresowej emerytury kapitałowej. Po ukończeniu 65 lat przepisy przewidują ponowne obliczenie emerytury z Funduszu. Podstawa obliczenia obejmuje m.in. zwaloryzowane składki, kapitał początkowy oraz środki zapisane na subkoncie.

Kluczowe znaczenie ma natomiast zastosowanie tablicy dalszego trwania życia dla wieku 65 lat. Im wyższy wiek w momencie ustalania emerytury, tym statystycznie krótszy jest przewidywany okres jej pobierania. W uproszczeniu oznacza to korzystniejszy dzielnik niż przy obliczeniu świadczenia w wieku 60 lat.

Nie jest to jednak „premia za OFE” zapisana w ustawie wprost. Jest to konsekwencja konstrukcji przepisów dotyczących okresowej emerytury kapitałowej i późniejszego ponownego obliczenia świadczenia.

A co z kobietą, która nigdy nie była w OFE?

Tutaj pojawia się sedno zarzutu. Kobieta, która przechodzi na emeryturę po osiągnięciu 60 lat i nie pobierała okresowej emerytury kapitałowej, ma świadczenie obliczone według zasad właściwych dla jej sytuacji. Zgromadzone na jej koncie składki, zwaloryzowany kapitał początkowy oraz – w odpowiednich przypadkach – środki na subkoncie są uwzględniane przy ustalaniu podstawy emerytury.

Samo ukończenie 65 lat nie powoduje jednak ponownego zastosowania art. 26c. To właśnie różnica, która budzi sprzeciw części emerytek. Można więc przedstawić sytuację w uproszczeniu:

Dlaczego kobiety uważają to za niesprawiedliwe?

Argument zwolenniczek zmiany jest łatwy do zrozumienia. Dwie kobiety mogły przez dziesięciolecia pracować, opłacać składki i osiągnąć ten sam wiek 65 lat. Jedna z nich, ze względu na swoją historię w OFE i wynikający z niej mechanizm okresowej emerytury kapitałowej, może mieć świadczenie ponownie obliczone. Druga, która nigdy nie należała do OFE, nie otrzymuje analogicznej możliwości tylko dlatego, że jej emerytura została wcześniej ustalona według innego mechanizmu.

Z punktu widzenia osoby zainteresowanej może to wyglądać jak paradoks: decyzja dotycząca sposobu uczestnictwa w systemie emerytalnym sprzed ponad dwóch dekad nadal wpływa na sposób obliczania świadczenia po 65. urodzinach. I właśnie ten argument pojawia się w kolejnych petycjach.

Sprawdź również: Opaska medyczna dla seniora może uratować życie. Co powinna zawierać?

Jest jednak druga strona tego sporu

Z punktu widzenia konstrukcji systemu sytuacja wygląda inaczej. Art. 26c nie został stworzony jako powszechna premia dla kobiet, które należały do OFE. Jest elementem mechanizmu związanego z okresową emeryturą kapitałową. W przypadku kobiety bez tego rodzaju świadczenia nie ma po prostu takiego samego etapu, który ustawodawca nakazywałby zakończyć ponownym obliczeniem emerytury w wieku 65 lat.

Trudno więc powiedzieć, że przepisy pomijają istniejące prawo, które przysługuje wszystkim kobietom. Problem polega raczej na tym, że ustawodawca stworzył dwa różne mechanizmy dla osób, których droga do emerytury była odmienna. Czy taki podział jest dziś sprawiedliwy? To już pytanie dla ustawodawcy.

Czy ponowne przeliczenie tej samej emerytury po 65. roku życia byłoby możliwe?

To właśnie jest postulat zawarty w kolejnych petycjach. Jego wprowadzenie wymagałoby jednak zmiany ustawy. Nie chodzi bowiem o prostą czynność administracyjną, którą ZUS może wykonać na wniosek każdej kobiety po ukończeniu 65 lat. Obecnie samo osiągnięcie 65. roku życia nie daje kobiecie bez okresowej emerytury kapitałowej prawa do ponownego obliczenia całego świadczenia według tablicy właściwej dla 65-latki.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy po przejściu na emeryturę kobieta nadal pracuje i odprowadza składki. Wówczas może istnieć podstawa do zwiększenia świadczenia wynikająca z nowych składek. Nie jest to jednak ten sam mechanizm co ponowne obliczenie przewidziane w art. 26c.

To nie pierwsza taka petycja

Petycja nr 193-2026 nie pojawiła się w próżni. W styczniu 2025 r. do MRPiPS trafiła petycja nr 13-2025 dotycząca zmiany ustawy emerytalnej. W 2026 r. pojawiły się również kolejne wystąpienia dotyczące tego zagadnienia, w tym petycja nr 52-2026 dotycząca okresowej emerytury kapitałowej i ponownego przeliczenia emerytur kobiet po ukończeniu 65 lat.

Sam fakt, że podobny postulat powraca w kolejnych petycjach, pokazuje, że dla części emerytek problem nie został rozwiązany. Nie oznacza to jednak, że przepisy zostały uznane za niezgodne z prawem. Petycja jest postulatem zmiany prawa, a nie wyrokiem stwierdzającym jego niezgodność.

Co może zrobić kobieta bez OFE?

Samo ukończenie 65 lat nie daje obecnie prawa do automatycznego przeliczenia emerytury na zasadach przewidzianych w art. 26c. Możliwe są natomiast inne drogi zwiększenia świadczenia, jeżeli występują odpowiednie przesłanki. Przykładowo dalsza praca po przejściu na emeryturę oznacza możliwość zgromadzenia kolejnych składek, które mogą zostać uwzględnione przy zwiększeniu świadczenia.

Warto również sprawdzić, czy ZUS prawidłowo uwzględnił wszystkie dane mające wpływ na wysokość emerytury, zwłaszcza jeśli w przeszłości brakowało dokumentów dotyczących zatrudnienia lub kapitału początkowego. Nie oznacza to jednak, że każda kobieta bez OFE powinna składać wniosek o „przeliczenie po 65.”. ZUS nie może przyznać świadczenia na zasadzie, której obecne przepisy nie przewidują.

Czy kobiety bez OFE doczekają się zmiany?

Na razie nie ma podstaw, aby mówić o planowanej zmianie prawa. Resort w sprawie najnowszej petycji odwołał się do wcześniejszego stanowiska dotyczącego tego samego problemu. To oznacza, że sama petycja nr 193-2026 nie doprowadziła do wprowadzenia nowego mechanizmu przeliczania emerytur.

Spór jednak pozostaje. Z jednej strony mamy konstrukcję systemu, w której art. 26c jest konsekwencją szczególnego mechanizmu dotyczącego okresowej emerytury kapitałowej. Z drugiej – argument kobiet, które uważają, że po 65. urodzinach powinny mieć możliwość ponownego obliczenia świadczenia na takich samych zasadach jak ich rówieśniczki objęte tym mechanizmem.

I właśnie dlatego można spodziewać się, że temat jeszcze powróci.

Najważniejsze informacje w skrócie

• Petycja nr 193-2026 została złożona w MRPiPS 28 sierpnia 2026 r.
• Dotyczy zasad ponownego przeliczania emerytur kobiet, które nie przystąpiły do OFE.
• Spór dotyczy przede wszystkim różnicy wynikającej z art. 26c ustawy emerytalnej.
• Ponowne obliczenie z urzędu po 65. roku życia dotyczy osoby, która pobierała do tego momentu okresową emeryturę kapitałową.
• Samo ukończenie 65 lat nie daje każdej kobiecie prawa do ponownego przeliczenia całej emerytury.
• Kolejne petycje pokazują, że część kobiet uważa takie rozwiązanie za niesprawiedliwe.
• Zmiana zasad wymagałaby zmiany przepisów, a nie zwykłego wniosku do ZUS.

Źródła

• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – petycja nr 193-2026 i opublikowana odpowiedź.
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – petycja nr 13-2025.
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – petycja nr 52-2026.
• Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności art. 26 i 26c.

Nie wszędzie obowiązują jednak takie same zasady. Różnią się terminy, grupy uprawnionych i sposób wykorzystania kodu. Jeśli ktoś planuje październikowy wyjazd, powinien sprawdzić harmonogram odpowiedniego programu, zanim zarezerwuje nocleg.

Sprawdź również: Dodatek pielęgnacyjny dla rocznika 1952. ZUS przyzna go z urzędu po 75. urodzinach

Druga tura Czeka Turystycznego 2026 – najważniejsze terminy

Uwaga: rozpoczęcie naboru nie oznacza, że czeki będą dostępne przez cały wskazany okres. W programach z ograniczoną pulą środki mogą skończyć się wcześniej.

Lubelskie: 300 zł na nocleg, nabór już trwa

Województwo lubelskie rozpoczęło drugą turę 1 października 2026 r. o godz. 10:00. Pobyt z wykorzystaniem czeku można realizować do 1 listopada, a nabór wniosków zaplanowano do 23 października. Dopłata wynosi 300 zł i dotyczy pobytu obejmującego co najmniej dwa noclegi. Program przewiduje odrębne pule dla określonych grup uczestników, w tym seniorów 60+, posiadaczy Karty Dużej Rodziny oraz pozostałych dorosłych uprawnionych do udziału.

Istotny jest również sposób rozliczenia. W przypadku Lubelskiego Czeka Turystycznego należy zwrócić uwagę na wymóg płatności w obiekcie w dniu przyjazdu. Nie należy zakładać, że dopłata będzie dostępna przy każdej rezerwacji dokonanej przez internetowy portal pośredniczący.

Aktualne informacje i formularz: Lubelski Czek Turystyczny – lubelskiczekturystyczny.pl.

Podlaskie: druga tura rozpoczęła się 1 października

W województwie podlaskim druga tura wystartowała 1 października. Okno uruchomienia możliwości generowania wniosków wyznaczono na przedział między godz. 11:00 a 12:00. Pobyt objęty dopłatą można realizować od 2 do 31 października. Wartość czeku wynosi 300 zł, a minimalny wymagany pobyt obejmuje dwa kolejne noclegi.

Po prawidłowym przejściu procedury uczestnik otrzymuje indywidualny kod cyfrowy. Przed rezerwacją trzeba sprawdzić, czy wybrany obiekt znajduje się w bazie programu i czy ma możliwość przyjęcia rezerwacji z wykorzystaniem czeku.

Oficjalny portal programu: Podlaski Czek Turystyczny.

Podkarpackie: nabór ruszy 6 października

Osoby planujące jesienny wypoczynek na Podkarpaciu powinny zapisać w kalendarzu 6 października 2026 r. o godz. 12:00. Wtedy rozpocznie się druga tura generowania czeków. Zgodnie z harmonogramem wnioski będzie można składać do 13 października lub do wyczerpania dostępnej puli. Pobyt z dopłatą powinien rozpocząć się między 7 października a 2 listopada.

Czek ma wartość 300 zł i można go wykorzystać przy pobycie obejmującym minimum dwa noclegi w obiekcie uczestniczącym w programie. Warto przygotować się wcześniej. Przy ograniczonej liczbie kodów zwlekanie z wnioskiem może oznaczać utratę możliwości skorzystania z dopłaty.

Szczegóły i platforma programu: Podkarpacki Czek Turystyczny – czek.podkarpackie.travel.

Warmia i Mazury: druga tura od 19 października

Na Warmii i Mazurach nabór drugiej tury zaplanowano na 19 października 2026 r. o godz. 10:00. Czek będzie można wykorzystać podczas pobytu realizowanego od 20 października do 8 listopada. Wartość dopłaty wynosi 300 zł, a warunkiem jest pobyt obejmujący co najmniej dwa noclegi w obiekcie uczestniczącym w programie.

W tym przypadku warto sprawdzić dostępność środków i listę obiektów jeszcze przed planowaniem wyjazdu. Samo rozpoczęcie naboru nie gwarantuje otrzymania kodu, ponieważ liczba czeków jest ograniczona.

Informacje o programie: Warmińsko-Mazurski Czek Turystyczny.

Jak wykorzystać czek o wartości 300 zł?

W regionalnych programach powtarzają się pewne zasady, choć szczegóły trzeba każdorazowo sprawdzić w regulaminie konkretnego województwa.

Najważniejsze jest to, że:

• dopłata dotyczy pobytu obejmującego minimum dwa kolejne noclegi;
• nocleg musi odbyć się w obiekcie uczestniczącym w programie;
• czek nie jest wypłacany w gotówce, lecz służy do obniżenia kosztu kwalifikującego się pobytu;
• kod jest przypisany do uczestnika i nie można go swobodnie sprzedać ani przekazać innej osobie;
• trzeba wykorzystać go w terminie przewidzianym dla właściwej tury.

Nie warto rezerwować noclegu wyłącznie na podstawie informacji o dostępności czeku. Najpierw należy upewnić się, że wybrany obiekt akceptuje dopłatę i że sposób płatności spełnia warunki programu.

Czy trzeba mieszkać w województwie, w którym wykorzystuje się czek?

Regionalny charakter programu nie oznacza automatycznie, że uczestnik musi być mieszkańcem danego województwa. Warunki udziału są jednak określone osobno przez organizatorów. Przed złożeniem wniosku należy sprawdzić wymagania dotyczące obywatelstwa, wieku, miejsca zamieszkania oraz ewentualnej przynależności do określonej grupy uczestników.

Czy można otrzymać drugi czek, jeśli pierwszy nie został wykorzystany?

Nie należy zakładać, że niewykorzystany kod daje prawo do ponownego udziału w kolejnej turze. W programach obowiązuje zasada ograniczająca liczbę czeków przypadających na jednego uczestnika, a szczegółowe reguły określa regulamin danego województwa. Po zakończeniu terminu ważności kodu nie można również zakładać, że zostanie on automatycznie przedłużony.

Czek Turystyczny 2026 – gdzie jeszcze można dostać 300 zł?

Na 2 października druga tura w województwach lubelskim i podlaskim już się rozpoczęła. Kolejny nabór ruszy 6 października na Podkarpaciu, a następny 19 października na Warmii i Mazurach. Dla osób planujących krótki jesienny wyjazd to możliwość obniżenia kosztów noclegu o 300 zł. Trzeba jednak pamiętać, że pula środków jest ograniczona, a samo złożenie wniosku nie gwarantuje otrzymania czeku.

Jeżeli chcesz poznać pełne zasady programu, warunki uczestnictwa i sposób rozliczania dopłaty, przeczytaj również nasz wcześniejszy poradnik o Czeku Turystycznym 2026.

Nie oznacza to jednak, że cały rocznik 1952 otrzyma pieniądze już w styczniu 2027 roku. Dodatek zaczyna przysługiwać od miesiąca, w którym konkretna osoba kończy 75 lat.

Sprawdź również: Senior mówi: SPRAWDZAM! ZUS organizuje Dni Seniora. Jak rozpoznać fake news i oszustwo?

75 lat oznacza dodatek z urzędu

Zasady przyznawania dodatku pielęgnacyjnego określa ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 75 ustawy dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, która:

• została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo
• ukończyła 75 lat życia.

W przypadku osób, które ukończyły 75 lat, nie trzeba wykazywać złego stanu zdrowia. To właśnie wiek jest podstawą przyznania świadczenia. ZUS potwierdza, że w takim przypadku dodatek pielęgnacyjny jest przyznawany z urzędu. Oznacza to, że senior nie musi składać wniosku o jego przyznanie ani przynosić zaświadczenia od lekarza.

Rocznik 1952. Kiedy pojawi się dodatkowe pieniądze?

Tu warto zachować szczególną ostrożność, ponieważ sformułowanie „od stycznia 2027 roku” może sugerować, że wszyscy urodzeni w 1952 roku dostaną dodatek jednocześnie. Tak nie będzie. Osoba urodzona w styczniu 1952 r. skończy 75 lat w styczniu 2027 r. Osoba urodzona w czerwcu – w czerwcu 2027 r., a osoba urodzona w grudniu – dopiero w grudniu 2027 r.

ZUS wskazuje, że dodatek pielęgnacyjny jest wypłacany od miesiąca, w którym emeryt lub rencista kończy 75 lat. W praktyce dodatek jest wypłacany wraz ze świadczeniem emerytalnym lub rentowym.

Ile wynosi dodatek pielęgnacyjny?

Kwota dodatku jest waloryzowana razem z emeryturami i rentami. Od 1 marca 2026 r. dodatek pielęgnacyjny wynosi 366,68 zł miesięcznie. Kwota ta obowiązuje w 2026 roku. Nie można jeszcze podać ostatecznej kwoty dodatku, która będzie obowiązywać od 1 marca 2027 r. Jej wysokość będzie zależała od przyszłorocznego wskaźnika waloryzacji. To ważne, ponieważ w artykułach publikowanych z dużym wyprzedzeniem łatwo pomylić obecną kwotę świadczenia z kwotą, którą senior faktycznie otrzyma w 2027 roku.

Co wiadomo już teraz?

Podstawą waloryzacji dodatku jest art. 75 ustawy emerytalnej. Przepisy przewidują podwyższenie kwoty dodatku przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent.

Sprawdź również: Miniudar (TIA) – objawy, które łatwo zignorować.

Nie trzeba iść do lekarza

To jedna z najważniejszych informacji dla osób, które w 2027 roku ukończą 75 lat. Jeżeli senior ma prawo do emerytury lub renty i nabywa prawo do dodatku ze względu na wiek, nie musi przechodzić badań lekarskich tylko po to, aby otrzymać dodatek pielęgnacyjny. Inaczej wygląda sytuacja osoby, która chce uzyskać dodatek przed ukończeniem 75 lat. Wtedy konieczne jest spełnienie przesłanki całkowitej niezdolności do pracy oraz samodzielnej egzystencji, potwierdzonej w odpowiednim postępowaniu orzeczniczym.

Można więc wyróżnić dwa podstawowe sposoby uzyskania dodatku:

• Przed 75. rokiem życia: potrzebne jest odpowiednie orzeczenie dotyczące całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji.
• Po ukończeniu 75 lat: podstawą jest wiek, a ZUS przyznaje dodatek z urzędu.

Nie każdy 75-latek dostanie dodatek z ZUS

To istotne zastrzeżenie, którego często brakuje w internetowych artykułach. Samo ukończenie 75 lat nie oznacza automatycznie prawa do dodatku pielęgnacyjnego dla każdej osoby w Polsce. Przepis mówi o osobie uprawnionej do emerytury lub renty. Dlatego artykuł dotyczący rocznika 1952 powinien być kierowany przede wszystkim do osób pobierających takie świadczenia.

ZUS wskazuje również szczególne wyłączenia. Dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie przebywającej w zakładzie opiekuńczo-leczniczym albo zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, jeżeli przebywa tam dłużej niż dwa tygodnie w miesiącu.

Uwaga na rentę socjalną

Jest jeszcze jedno ważne zastrzeżenie. Aktualne informacje ZUS wskazują, że samodzielne pobieranie renty socjalnej nie daje prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Inaczej może wyglądać sytuacja w przypadku zbiegu renty socjalnej z innym świadczeniem, dlatego w takim przypadku warto sprawdzić indywidualną sytuację w ZUS.

Dodatek pielęgnacyjny a zasiłek pielęgnacyjny. To nie to samo

Nazwy obu świadczeń są bardzo podobne, dlatego łatwo je pomylić. Dodatek pielęgnacyjny jest świadczeniem związanym z emeryturą lub rentą i w przypadku ukończenia 75 lat przyznaje go z urzędu organ rentowy. Zasiłek pielęgnacyjny jest natomiast świadczeniem rodzinnym. Wypłaca go właściwy organ gminy lub miasta.

Nie można pobierać obu tych świadczeń jednocześnie. Ustawa o świadczeniach rodzinnych wprost stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Ma to znaczenie również praktyczne. Jeżeli ktoś przed ukończeniem 75 lat pobierał zasiłek pielęgnacyjny, a następnie ZUS przyzna mu dodatek pielęgnacyjny za ten sam okres, przepisy przewidują rozliczenie wcześniej wypłaconego zasiłku. Nie powinno się więc traktować obu świadczeń jako dwóch dodatkowych wypłat, które można po prostu zachować.

Sprawdź również: 3386 zł miesięcznie – świadczenie pielęgnacyjne 2026. Kto dostanie i na jakich zasadach

Co powinien zrobić senior z rocznika 1952?

W typowej sytuacji – niewiele. Jeżeli senior:

• urodził się w 1952 roku,
• ma prawo do emerytury lub renty,
• w 2027 roku ukończy 75 lat,

to nie musi składać specjalnego wniosku o dodatek pielęgnacyjny. ZUS powinien przyznać świadczenie z urzędu. Nie trzeba też wcześniej umawiać się na badanie lekarskie ani dostarczać zaświadczenia o stanie zdrowia. Jeżeli jednak dodatek nie zostanie przyznany mimo spełnienia warunków, warto skontaktować się z ZUS i wyjaśnić przyczynę.

Czy trzeba aktualizować numer konta?

Nie ma specjalnego formularza dotyczącego samego dodatku pielęgnacyjnego. Warto natomiast zadbać o to, aby ZUS posiadał aktualne dane potrzebne do wypłaty świadczenia. Dotyczy to przede wszystkim osób, które zmieniły rachunek bankowy albo adres. Samo prawo do dodatku wynika jednak z przepisów i osiągnięcia odpowiedniego wieku – nie z dodatkowego wniosku seniora.

FAQ – dodatek pielęgnacyjny dla rocznika 1952

Czy rocznik 1952 dostanie dodatek pielęgnacyjny w 2027 roku?

Osoby z rocznika 1952, które są uprawnione do emerytury lub renty i ukończą 75 lat, mogą otrzymać dodatek pielęgnacyjny z urzędu. Prawo powstaje w związku z ukończeniem 75 lat, a nie dlatego, że ktoś należy do konkretnego rocznika.

Czy trzeba składać wniosek?

Nie. W przypadku osoby, która ukończyła 75 lat, ZUS przyznaje dodatek pielęgnacyjny z urzędu.

Czy trzeba mieć orzeczenie o niepełnosprawności?

Nie w przypadku dodatku przyznawanego ze względu na ukończenie 75 lat. Wiek jest samodzielną przesłanką prawa do dodatku dla osoby uprawnionej do emerytury lub renty.

Ile wynosi dodatek pielęgnacyjny w 2027 roku?

Tego nie można jeszcze przesądzić. Od 1 marca 2026 r. dodatek wynosi 366,68 zł miesięcznie, ale jego kwota zostanie podwyższona w ramach waloryzacji w 2027 roku.

Czy dodatek jest wypłacany razem z emeryturą?

Tak. ZUS wskazuje, że dodatek pielęgnacyjny jest wypłacany wraz z emeryturą.

Czy można jednocześnie pobierać dodatek pielęgnacyjny i zasiłek pielęgnacyjny?

Nie. Są to dwa różne świadczenia, ale przepisy wykluczają ich jednoczesne pobieranie przez tę samą osobę.

Czy pracujący emeryt po 75. roku życia może otrzymywać dodatek?

Samo wykonywanie pracy nie jest przesłanką pozbawiającą dodatku przyznanego z tytułu ukończenia 75 lat. Istotne są warunki określone w przepisach, przede wszystkim prawo do emerytury lub renty oraz ukończenie 75 lat.

Co zrobić, jeśli ZUS nie przyzna dodatku po ukończeniu 75 lat?

W pierwszej kolejności należy skontaktować się z ZUS i sprawdzić, dlaczego świadczenie nie zostało przyznane. ZUS udostępnia również możliwość odwołania od decyzji organu rentowego.

Źródła

• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – „Dodatek pielęgnacyjny”
• ZUS – „Kwoty najniższych świadczeń emerytalno-rentowych”
• Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, art. 75
• Ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, art. 16
• pacjent.gov.pl – „Dodatek i zasiłek pielęgnacyjny”

Mimo to dane ZUS pokazują coś bardzo konkretnego: na obecnym etapie cudzoziemcy wpłacają do polskiego systemu znacznie więcej w składkach emerytalno-rentowych, niż ZUS wypłaca im w postaci tych świadczeń. Na koniec czerwca 2026 roku w ZUS było już około 1,34 mln cudzoziemców. Stanowili oni 8,2 proc. wszystkich osób ubezpieczonych w Polsce. Największą grupę stanowili obywatele Ukrainy. Skąd więc wzięły się popularne twierdzenia, że cudzoziemcy mogą łatwo uzyskać polską emeryturę albo że polski podatnik finansuje ich świadczenia za lata pracy za granicą? Sprawdzamy najczęściej powtarzane mity.

Sprawdź również: Emerytury groszowe do zmiany? Prezes ZUS proponuje wypłaty raz w roku

Cudzoziemcy w ZUS. Ilu ich jest?

Z danych ZUS za pierwsze półrocze 2026 roku wynika, że na koniec czerwca w ubezpieczeniach emerytalnym i rentowych było zgłoszonych ponad 16,2 mln osób. Cudzoziemcy stanowili 8,2 proc. tej grupy, czyli około 1,34 mln osób.

Najliczniejszą grupą byli obywatele Ukrainy – około 901 tys. osób. To 67,2 proc. wszystkich cudzoziemców ubezpieczonych w ZUS. Drugą grupę stanowili obywatele Białorusi – około 143,8 tys. osób, czyli około 10,7 proc. cudzoziemców. To już na tyle duża grupa, że jej obecność w polskim systemie ubezpieczeń ma znaczenie.

Cudzoziemcy wpłacają miliardy do ZUS. Ile dokładnie?

Tutaj mamy już konkretne dane, a nie tylko szacunki. Z raportu ZUS „Cudzoziemcy w polskim systemie ubezpieczeń społecznych 2025” wynika, że w całym 2025 roku roczny przypis składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za cudzoziemców wyniósł 21,5 mld zł. Dla porównania, w tym samym roku łączny przypis składek na ubezpieczenia społeczne wyniósł około 377,2 mld zł. Oznacza to, że na cudzoziemców przypadało około 5,7 proc. całego przypisu składek.

To niemało. Zwłaszcza że jeszcze w 2017 roku roczny przypis składek emerytalno-rentowych za cudzoziemców wynosił około 3 mld zł. W ciągu kilku lat kwota wzrosła więc wielokrotnie. Jeszcze ciekawiej wyglądają dane dotyczące wypłat.

W 2025 roku ZUS wypłacił cudzoziemcom:

• 288,5 mln zł emerytur,
• 376,1 mln zł łącznie emerytur, rent rodzinnych i rent z tytułu niezdolności do pracy.

Dla porównania, wszystkie wydatki na emerytury i renty w ZUS wyniosły w tym czasie około 404 mld zł. Oznacza to, że świadczenia emerytalno-rentowe wypłacone cudzoziemcom stanowiły około 0,09 proc. całej kwoty wydanej na emerytury i renty. Różnica między wpływami a wypłatami jest więc bardzo wyraźna. 21,5 mld zł składek wobec 376,1 mln zł świadczeń oznacza, że wartość przypisu składek była ponad 57 razy większa niż wydatki na trzy wymienione grupy świadczeń.

Nie oznacza to jednak, że można powiedzieć: „ZUS zarobił na cudzoziemcach 21,1 mld zł”. To byłoby zbyt duże uproszczenie. Dzisiejsze składki finansują obecny system, ale osoby, które je odprowadzają, będą w przyszłości nabywać własne prawa emerytalne. Dzisiejsza różnica między wpłatami i wypłatami nie jest więc ostatecznym bilansem całego życia zawodowego tych osób. Jest natomiast bardzo konkretną informacją o tym, jak wygląda sytuacja finansowa systemu w obecnym momencie. I tutaj trudno przejść obok niej obojętnie.

Sprawdź również: Bezpieczni 60+ 2026. Harmonogram warsztatów, miejsca i zapisy

Czy cudzoziemcy są dla ZUS obciążeniem?

Dane za 2025 rok nie pokazują tego w taki sposób. Wręcz przeciwnie. W swoim raporcie ZUS stwierdził, że ubezpieczeni cudzoziemcy „niewątpliwie poprawiają sytuację finansową ubezpieczeń społecznych w Polsce”. Nie oznacza to oczywiście, że cudzoziemcy nigdy nie będą dla systemu kosztem. Każdy ubezpieczony, który dziś pracuje, w przyszłości może pobierać emeryturę lub inne świadczenie.

Ale na obecnym etapie zdecydowanie więcej cudzoziemców płaci składki, niż pobiera emerytury i renty. W grudniu 2025 roku ZUS wypłacał cudzoziemcom łącznie około 27,4 tys. świadczeń emerytalnych i rentowych. W tej liczbie było około 24,3 tys. emerytur, 1,2 tys. rent z tytułu niezdolności do pracy oraz 1,9 tys. rent rodzinnych. Te 27,4 tys. świadczeń stanowiło około 0,32 proc. wszystkich świadczeń emerytalno-rentowych wypłacanych przez ZUS. Warto przy tym pamiętać, że liczba cudzoziemców ubezpieczonych w Polsce przekracza już milion osób. Na koniec czerwca 2026 roku było ich około 1,34 mln. Różnica jest więc ogromna.

Skąd bierze się tak duża różnica?

Przede wszystkim ze struktury wiekowej cudzoziemców pracujących w Polsce. Większość z nich to osoby w wieku aktywności zawodowej, które dopiero budują swój staż ubezpieczeniowy. To oznacza, że dzisiejsza sytuacja jest dość naturalna: zdecydowana większość tej grupy odprowadza składki, a stosunkowo niewielka część pobiera już emerytury. Nie jest to żaden specjalny przywilej. Po prostu osoby, które przyjechały do Polski jako pracownicy, są dziś przede wszystkim na etapie pracy, a nie pobierania świadczeń.

MIT: „Wystarczy jeden dzień pracy w Polsce, żeby dostać emeryturę minimalną”

To jeden z najczęściej powtarzanych mitów. Jest w nim jednak ziarenko prawdy, które zostało mocno zniekształcone. W przypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku do uzyskania prawa do emerytury w nowym systemie wystarczy co do zasady osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego i podleganie ubezpieczeniu emerytalnemu choćby przez jeden dzień. Ale jeden dzień nie daje prawa do emerytury minimalnej.

To dwie zupełnie różne kwestie. Jeżeli ktoś przepracuje w Polsce jeden dzień i odprowadzi od tego wynagrodzenia składkę, a następnie osiągnie wiek emerytalny, może powstać prawo do polskiej emerytury. Jej wysokość będzie jednak wynikała ze zgromadzonych składek. Przy tak krótkim okresie ubezpieczenia świadczenie będzie oczywiście bardzo niskie. Aby emerytura została podwyższona do poziomu najniższego świadczenia, trzeba spełnić dodatkowe warunki dotyczące stażu ubezpieczeniowego.

Co do zasady chodzi o 20 lat stażu dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny. Dlatego zdanie „cudzoziemiec przepracuje jeden dzień i dostanie polską emeryturę minimalną” jest nieprawdziwe. Prawdziwe jest jedynie to, że w nowym systemie nawet bardzo krótki okres ubezpieczenia może mieć znaczenie dla samego prawa do emerytury.

Sprawdź również: ZUS ma powody do zadowolenia? FUS zebrał 205 mld zł ze składek

MIT: „ZUS wypłaca Ukraińcowi emeryturę za lata przepracowane na Ukrainie”

Nie. Polska i Ukraina mają umowę o zabezpieczeniu społecznym obowiązującą od 1 stycznia 2014 roku. Jeżeli dana osoba pracowała w obu państwach, przepisy pozwalają w określonych sytuacjach uwzględniać okresy ubezpieczenia z obu krajów przy ustalaniu prawa do świadczenia. Nie oznacza to jednak, że ZUS przejmuje wypłatę za całą karierę zawodową takiej osoby. Zasada jest inna.

Polska wypłaca świadczenie za polskie okresy ubezpieczenia, a ukraińska instytucja wypłaca świadczenie za okresy ubezpieczenia na Ukrainie. Jedna osoba może więc otrzymywać świadczenia z obu państw. Nie ma tutaj mechanizmu, w którym polski ZUS finansuje ukraińską emeryturę za lata przepracowane na Ukrainie.

MIT: „Każdy Ukrainiec może dostać polską emeryturę minimalną”

Także nie. Obywatelstwo ukraińskie samo w sobie nie daje prawa do polskiej emerytury minimalnej. Jeżeli do ustalenia prawa do świadczenia wykorzystuje się zasady wynikające z umowy międzynarodowej, znaczenie mogą mieć również okresy ubezpieczenia przebyte na Ukrainie. Nie oznacza to jednak automatycznej wypłaty minimum z polskiego ZUS. W przypadku podwyższenia świadczenia do poziomu minimum znaczenie mają między innymi wymagany staż – 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny – oraz warunki dotyczące miejsca zamieszkania.

W określonych przypadkach przy ustalaniu podwyższenia uwzględniane są także świadczenia z drugiego państwa. Nie jest więc tak, że osoba przepracowała krótki czas w Polsce, a następnie automatycznie otrzymuje od ZUS pełną polską emeryturę minimalną.

MIT: „Ukrainiec dostaje pełne polskie minimum dzięki latom pracy na Ukrainie”

To bardziej precyzyjna wersja wcześniejszego mitu, ale również wymaga wyjaśnienia. Umowa między Polską a Ukrainą może pozwolić na uwzględnienie okresów ubezpieczenia z obu państw przy ustalaniu prawa do świadczenia. Nie oznacza to jednak, że ukraińskie lata pracy stają się polskimi składkami.

Każde państwo zachowuje odpowiedzialność za swoją część świadczenia. Jeżeli okresy ubezpieczenia są uwzględniane łącznie, może to pomóc spełnić warunki niezbędne do uzyskania świadczenia. Sama wysokość polskiej emerytury jest jednak związana z polskimi okresami ubezpieczenia i podstawą wymiaru składek w Polsce. W przypadku osób objętych umową ZUS wyraźnie wskazuje, że za okresy pracy na Ukrainie świadczenie wypłaca ukraińska instytucja.

Co w takim razie daje umowa Polski z Ukrainą?

Jej celem nie jest rozdawanie dodatkowych emerytur. Chodzi o rozwiązanie problemu osób, które w ciągu życia zawodowego pracowały w obu państwach. Bez odpowiednich zasad osoba, która przez część życia pracowała w Polsce, a część na Ukrainie, mogłaby mieć problem ze spełnieniem wymaganego okresu ubezpieczenia w jednym państwie. Umowa pozwala w określonych sytuacjach uwzględniać okresy ubezpieczenia przebyte w obu państwach.

Jednocześnie każde państwo zachowuje odpowiedzialność za własną część świadczenia. To nie jest więc „bonus dla Ukraińców”. Podobne mechanizmy funkcjonują również w relacjach Polski z innymi państwami.

MIT: „Po powrocie na Ukrainę cudzoziemiec traci wszystkie składki”

Nie. Jeżeli cudzoziemiec pracował legalnie w Polsce i odprowadzał składki, sam wyjazd z kraju nie powoduje ich wymazania. Osoba, która spełni warunki do uzyskania polskiego świadczenia, może otrzymywać polską emeryturę także mieszkając za granicą. W przypadku osób, które pracowały zarówno w Polsce, jak i na Ukrainie, możliwe jest również uzyskanie świadczenia z obu państw, o ile spełnione zostaną warunki przewidziane w odpowiednich przepisach.

Trzeba jednak odróżnić prawo do polskiej emerytury od ewentualnego podwyższenia świadczenia do minimum. W przypadku niektórych mechanizmów podwyższenia znaczenie ma miejsce zamieszkania w Polsce. Czyli również tutaj rzeczywistość jest bardziej skomplikowana niż internetowe hasło „wyjechał, więc wszystko stracił”.

Ilu cudzoziemców faktycznie pobiera emerytury?

W grudniu 2025 roku ZUS wypłacał cudzoziemcom około 24,3 tys. emerytur. Dla porównania, osób ubezpieczonych było w tym czasie ponad 1,28 mln. To pokazuje, jak bardzo różnią się obecnie te dwie grupy: osób, które pracują i odprowadzają składki, oraz tych, które pobierają już emeryturę.

Łącznie świadczeń emerytalno-rentowych wypłacanych cudzoziemcom było 27,4 tys. i stanowiły one zaledwie około 0,32 proc. wszystkich takich świadczeń w ZUS. To także tłumaczy, dlaczego dzisiejszy bilans finansowy wygląda tak korzystnie. Większość cudzoziemców nie jest jeszcze na etapie pobierania emerytury.

Cudzoziemcy wpłacają więcej, niż obecnie pobierają

To jest chyba najważniejszy wniosek płynący z danych ZUS. W 2025 roku:

21,5 mld zł – przypis składek emerytalno-rentowych za cudzoziemców.

288,5 mln zł – wypłacone cudzoziemcom emerytury.

376,1 mln zł – emerytury, renty rodzinne oraz renty z tytułu niezdolności do pracy wypłacone cudzoziemcom.

Różnica jest ogromna. Wartość przypisanych składek była ponad 57 razy większa od wydatków na te trzy grupy świadczeń. Same składki emerytalno-rentowe cudzoziemców stanowiły około 5,7 proc. całego przypisu składek, podczas gdy wypłacone im emerytury i renty odpowiadały za około 0,09 proc. wszystkich wydatków na emerytury i renty. To nie jest prognoza ani opinia. To dane wynikające z raportu ZUS.

Jednocześnie nie należy nazywać różnicy między tymi kwotami „zyskiem ZUS”. Dzisiejsi ubezpieczeni cudzoziemcy są przede wszystkim osobami pracującymi. Jeżeli pozostaną w polskim systemie, w przyszłości część z nich zacznie pobierać świadczenia. Dlatego właściwe określenie brzmi: na obecnym etapie cudzoziemcy wyraźnie więcej wpłacają do systemu w składkach emerytalno-rentowych, niż system wypłaca im obecnie w postaci emerytur i rent.

Cudzoziemcy w ZUS – najważniejsze liczby

Czy cudzoziemcy będą w przyszłości obciążeniem dla systemu?

Tego dzisiaj nie da się rozstrzygnąć jednym numerem. I tutaj warto zachować zdrowy rozsądek. To, że w 2025 roku cudzoziemcy wpłacili 21,5 mld zł, a pobrali 376,1 mln zł świadczeń, nie oznacza, że taka proporcja będzie obowiązywała przez następne 20 czy 30 lat.

Jeżeli dzisiejsi pracownicy pozostaną w Polsce, będą w przyszłości przechodzili na emeryturę. Z drugiej strony właśnie dlatego ich obecna aktywność zawodowa ma znaczenie dla systemu. Każda osoba, która legalnie pracuje i podlega ubezpieczeniom, zwiększa bieżące wpływy ze składek. Z punktu widzenia finansów systemu ważne jest więc nie tylko to, ile osób przyjeżdża do Polski, ale również ile z nich pracuje, jak długo pozostaje na rynku pracy, jakie odprowadza składki i ile osób w przyszłości pozostanie w polskim systemie jako świadczeniobiorcy. Na dziś dane są jednak jednoznaczne: obecna grupa cudzoziemców jest przede wszystkim grupą płatników składek, a nie emerytów.

A co z obywatelami Ukrainy?

To szczególnie istotne, ponieważ Ukraińcy stanowią zdecydowaną większość cudzoziemców ubezpieczonych w Polsce. Na koniec czerwca 2026 roku było ich około 901 tys., czyli 67,2 proc. wszystkich cudzoziemców ubezpieczonych w ZUS. W 2025 roku obywatele Ukrainy odpowiadali za około 13,3 mld zł przypisu składek na ubezpieczenia społeczne.

To pokazuje skalę ich znaczenia dla polskiego rynku pracy i systemu ubezpieczeń. Jednocześnie nie można utożsamiać liczby pracujących Ukraińców z liczbą osób pobierających polskie emerytury. ZUS nie publikuje w tym zestawieniu pełnego bilansu emerytur wyłącznie dla obywateli Ukrainy. Dane dotyczące wypłat emerytalno-rentowych są prezentowane dla cudzoziemców jako całości.

Dlatego uczciwie możemy powiedzieć, że Ukraińcy są największą grupą cudzoziemców płacących składki w Polsce, ale nie powinniśmy przypisywać im automatycznie całej kwoty 376,1 mln zł wypłaconych wszystkim cudzoziemcom.

Fakty i mity – w skrócie

MIT: Wystarczy jeden dzień pracy w Polsce, żeby dostać emeryturę minimalną.
FAKT: Jeden dzień ubezpieczenia może wystarczyć do powstania prawa do emerytury w nowym systemie po osiągnięciu wieku emerytalnego, ale nie daje prawa do emerytury minimalnej.

MIT: ZUS wypłaca Ukraińcowi emeryturę za lata przepracowane na Ukrainie.
FAKT: ZUS wypłaca świadczenie za polskie okresy ubezpieczenia, a ukraińska instytucja za okresy ubezpieczenia na Ukrainie. Okresy z obu państw mogą być w określonych sytuacjach uwzględniane przy ustalaniu prawa do świadczenia.

MIT: Każdy Ukrainiec może dostać polską emeryturę minimalną.
FAKT: Obywatelstwo nie daje takiego prawa. Obowiązują konkretne warunki dotyczące wieku, stażu i – w określonych sytuacjach – miejsca zamieszkania.

MIT: Ukraińskie lata pracy stają się polskimi składkami.
FAKT: Nie. Mogą być uwzględnione przy ustalaniu prawa do świadczenia, ale Polska i Ukraina odpowiadają za swoje części emerytury.

MIT: Po wyjeździe z Polski cudzoziemiec traci wszystkie składki.
FAKT: Sam wyjazd nie powoduje utraty prawa do polskiej części świadczenia, jeżeli zostały spełnione warunki do jego uzyskania. Szczególne zasady mogą dotyczyć podwyższenia do minimum.

MIT: Cudzoziemcy są obecnie ogromnym kosztem dla ZUS.
FAKT: Dane ZUS za 2025 rok pokazują coś przeciwnego: przypis składek emerytalno-rentowych cudzoziemców wyniósł 21,5 mld zł, podczas gdy wydatki na ich emerytury, renty rodzinne i renty z tytułu niezdolności do pracy wyniosły 376,1 mln zł.

Wnioski: fakty są mniej sensacyjne niż internetowe hasła

Temat emerytur cudzoziemców jest wyjątkowo podatny na uproszczenia. Z jednej strony pojawia się twierdzenie, że cudzoziemcy przyjeżdżają do Polski po łatwe emerytury. Z drugiej – można spotkać przekaz, że ich obecność automatycznie rozwiązuje problemy finansowe polskiego systemu.

Żadne z tych zdań nie oddaje całej rzeczywistości. Dane ZUS pokazują jednak bardzo wyraźnie, jak sytuacja wygląda dzisiaj. W 2025 roku cudzoziemcy odprowadzili 21,5 mld zł składek emerytalno-rentowych. ZUS wypłacił im w tym samym czasie 376,1 mln zł emerytur, rent rodzinnych i rent z tytułu niezdolności do pracy. To ogromna różnica.

Nie można jej jednak traktować jako ostatecznego bilansu całego życia zawodowego cudzoziemców. Dzisiejsi pracownicy będą w przyszłości również świadczeniobiorcami. Na razie trudno jednak mówić o masowym obciążaniu ZUS przez emerytury cudzoziemców. Statystyki pokazują przede wszystkim coś odwrotnego: cudzoziemcy są dziś w polskim systemie przede wszystkim płatnikami składek.

I właśnie dlatego popularne opowieści o „emeryturach za jeden dzień pracy” czy o przejmowaniu przez polski ZUS odpowiedzialności za lata pracy na Ukrainie warto konfrontować nie z internetowymi komentarzami, ale z konkretnymi przepisami i danymi.

Źródła

• Zakład Ubezpieczeń Społecznych, „Cudzoziemcy w polskim systemie ubezpieczeń społecznych 2025”, raport opublikowany 28 maja 2026 r.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dane o ubezpieczonych cudzoziemcach – stan na koniec czerwca 2026 r.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacje dotyczące emerytur osób, które pracowały w Polsce i na Ukrainie.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Umowa o zabezpieczeniu społecznym między Polską a Ukrainą.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacje o emeryturach dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Z drugiej strony wydatki Funduszu Ubezpieczeń Społecznych są ogromne. W ciągu zaledwie sześciu miesięcy wyniosły 243,9 mld zł, z czego 215,3 mld zł przeznaczono na emerytury i renty. Warto więc przyjrzeć się danym nie tylko przez pryzmat dobrych wiadomości płynących z ZUS.

Sprawdź również: Emerytury groszowe do zmiany? Prezes ZUS proponuje wypłaty raz w roku

FUS w pierwszym półroczu 2026 roku – najważniejsze dane

Dane pochodzą z informacji ZUS dotyczącej wykonania planów finansowych FUS za pierwsze półrocze 2026 roku.

82,2 proc. wydatków FUS pokrywają składki

Jednym z najważniejszych wskaźników przedstawionych przez ZUS jest poziom pokrycia wydatków FUS wpływami ze składek. W pierwszym półroczu 2026 roku wyniósł on 82,2 proc., a w samym drugim kwartale był jeszcze wyższy i sięgnął 82,9 proc. Co właściwie oznacza ta liczba?

W uproszczeniu można powiedzieć, że zdecydowana większość wydatków FUS znajduje pokrycie w bieżących wpływach ze składek. Nie oznacza to jednak, że ZUS nie korzysta z pieniędzy pochodzących spoza składek. Od stycznia do czerwca FUS wykorzystał bowiem 30,3 mld zł dotacji z budżetu państwa. Stanowiło to 33,4 proc. kwoty zaplanowanej na cały 2026 rok.

I właśnie tutaj warto zachować pewien dystans do bardzo optymistycznych nagłówków. Wysokie pokrycie wydatków składkami jest dobrą informacją, ale nie oznacza, że system emerytalny finansuje się wyłącznie z bieżących składek. Budżet państwa nadal odgrywa w nim istotną rolę.

Składki rosną. W pierwszym półroczu wpłynęło prawie 205 mld zł

Od stycznia do czerwca 2026 roku przychody FUS ze składek na ubezpieczenia społeczne wyniosły niemal 205 mld zł. To o 7,8 proc. więcej niż w pierwszym półroczu 2025 roku. To jeden z powodów, dla których ZUS tak pozytywnie ocenia obecną sytuację funduszu. Większa liczba osób pracujących i wyższe wynagrodzenia oznaczają również większe wpływy ze składek.

Do przychodów FUS zaliczają się również środki przekazywane z otwartych funduszy emerytalnych. W pierwszym półroczu 2026 roku było to 7,6 mld zł, czyli o 39,5 proc. więcej niż rok wcześniej. ZUS wskazuje, że wzrost ten był przede wszystkim związany z dobrą koniunkturą na rynkach akcji i wyższą wyceną aktywów OFE. Środki są przekazywane do funduszu emerytalnego, gdy ubezpieczonemu pozostaje 10 lat do osiągnięcia wieku emerytalnego. Nie można więc traktować wzrostu wpływów z OFE jako stałego, niezależnego od sytuacji rynkowej źródła finansowania. W tym przypadku istotną rolę odegrały również wyceny aktywów.

Sprawdź również: Bezpieczni 60+ 2026. Harmonogram warsztatów, miejsca i zapisy

Ponad 16,2 mln osób ubezpieczonych

Na koniec czerwca 2026 roku do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zgłoszonych było ponad 16,2 mln osób. To o 17,6 tys. więcej niż rok wcześniej. Największą grupę stanowili pracownicy – 70,6 proc. wszystkich ubezpieczonych. Kolejne miejsca zajmowały osoby prowadzące działalność gospodarczą – 11,4 proc. – oraz osoby pracujące na podstawie umów zlecenia, agencyjnych lub o świadczenie usług – 9,2 proc. Dane te pokazują, jak duża część systemu opiera się na aktywności zawodowej osób, które obecnie pracują i odprowadzają składki.

Coraz więcej cudzoziemców płaci składki w Polsce

Na koniec czerwca 2026 roku wśród osób ubezpieczonych w ZUS było 1,34 mln cudzoziemców. Stanowili oni 8,2 proc. wszystkich zarejestrowanych ubezpieczonych. Największą grupą byli obywatele Ukrainy – 901 tys. osób, czyli 67,2 proc. wszystkich ubezpieczonych cudzoziemców. Drugą największą grupę stanowili obywatele Białorusi – 143,8 tys. osób, co odpowiadało około 10,7 proc. wszystkich ubezpieczonych cudzoziemców. To również istotny element obecnej sytuacji FUS. Cudzoziemcy pracujący legalnie w Polsce są częścią systemu ubezpieczeń społecznych i odprowadzają składki, które zasilają m.in. fundusz emerytalny.

FUS wydał już 243,9 mld zł

Po stronie wydatków sytuacja wygląda oczywiście zupełnie inaczej. W pierwszym półroczu 2026 roku koszty FUS wyniosły 243,9 mld zł. Z tej kwoty aż 215,3 mld zł przeznaczono na emerytury i renty. Było to o 17,4 proc. więcej niż w analogicznym okresie 2025 roku. W czerwcu przeciętne świadczenie emerytalno-rentowe wyniosło 4353 zł. Było więc o 7,2 proc. wyższe niż rok wcześniej.

Warto jednak zwrócić uwagę na określenie „przeciętne świadczenie emerytalno-rentowe”. Nie jest to po prostu średnia wysokość samej emerytury wszystkich emerytów. W tej wartości uwzględniane są świadczenia emerytalne i rentowe. W czerwcu 2026 roku liczba emerytów i rencistów wyniosła 8 mln osób, czyli o 82,5 tys. więcej niż rok wcześniej. To pokazuje drugą stronę finansów FUS. Wpływy ze składek rosną, ale jednocześnie rośnie także wartość wypłacanych świadczeń i liczba osób, które je otrzymują.

Na zasiłki i pozostałe świadczenia wydano 22,7 mld zł

Poza emeryturami i rentami FUS finansuje również inne świadczenia. W pierwszym półroczu 2026 roku wydatki na ten cel wyniosły 22,7 mld zł, czyli o 13,3 proc. więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. ZUS jako jedną z przyczyn wzrostu wydatków wskazuje rosnące wynagrodzenia, które są podstawą wyliczania większości zasiłków. Na wyższe wydatki wpłynęła również zmiana wysokości zasiłku pogrzebowego.

Sprawdź również: Aparat słuchowy dla seniora – jaki wybrać? Rodzaje, ceny i dofinansowanie NFZ oraz PFRON

Zasiłek pogrzebowy wzrósł do 7000 zł

Od 1 stycznia 2026 roku zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł. Wcześniej było to 4000 zł. ZUS podał, że w pierwszym półroczu wydatki na zasiłki pogrzebowe wzrosły z tego powodu o 66,4 proc. W przypadku członka rodziny, który poniósł koszty pogrzebu, przysługuje pełna kwota 7000 zł, niezależnie od wysokości poniesionych kosztów. Osoba spoza rodziny otrzymuje natomiast zwrot udokumentowanych kosztów, nie więcej jednak niż 7000 zł. Podwyżka zasiłku jest więc dobrym przykładem tego, jak zmiany wysokości poszczególnych świadczeń wpływają na ogólne wydatki FUS.

Czy sytuacja finansowa ZUS rzeczywiście jest stabilna?

ZUS określa wyniki FUS za pierwsze półrocze 2026 roku jako bardzo dobre i wskazuje na stabilność funduszu oraz jego zdolność do finansowania świadczeń dla milionów Polaków. I rzeczywiście, trudno nie zauważyć pozytywnych danych. Wpływy ze składek rosną, ponad 16,2 mln osób jest objętych ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, a udział składek w finansowaniu wydatków FUS przekracza 80 proc.

Nie oznacza to jednak, że można uznać temat finansowania systemu emerytalnego za rozwiązany. W pierwszym półroczu FUS wydał 243,9 mld zł, a z budżetu państwa otrzymał 30,3 mld zł dotacji. Jednocześnie liczba emerytów i rencistów zwiększyła się w ciągu roku o ponad 82 tys. osób. Dlatego określenie sytuacji jako stabilnej można uznać za uzasadnione w kontekście bieżącej zdolności FUS do finansowania świadczeń, ale nie powinno być rozumiane jako stwierdzenie, że system emerytalny nie ma przed sobą żadnych wyzwań. FUS wygląda dziś stabilnie, ale stabilność bieżących finansów nie jest tym samym co rozwiązanie wszystkich problemów związanych z przyszłością emerytur.

Najczęściej zadawane pytania

Ile pieniędzy zebrał FUS ze składek w pierwszym półroczu 2026 roku?

Od stycznia do czerwca 2026 roku wpływy ze składek na ubezpieczenia społeczne wyniosły niemal 205 mld zł, czyli o 7,8 proc. więcej niż rok wcześniej.

Jaki był poziom pokrycia wydatków FUS składkami?

W całym pierwszym półroczu 2026 roku wpływy ze składek pokryły 82,2 proc. wydatków FUS. W drugim kwartale wskaźnik wyniósł 82,9 proc. Pozostała część finansowania pochodziła z innych źródeł, w tym z dotacji budżetowej.

Ile wynosiło przeciętne świadczenie emerytalno-rentowe w czerwcu 2026 roku?

W czerwcu 2026 roku przeciętne świadczenie emerytalno-rentowe wyniosło 4353 zł, czyli o 7,2 proc. więcej niż rok wcześniej.

Ilu cudzoziemców było ubezpieczonych w ZUS?

Na koniec czerwca 2026 roku w ZUS było zarejestrowanych 1,34 mln cudzoziemców, którzy stanowili 8,2 proc. wszystkich ubezpieczonych. Największą grupę stanowili obywatele Ukrainy – 901 tys. osób.

Ile wynosi zasiłek pogrzebowy w 2026 roku?

Od 1 stycznia 2026 roku zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł. Wcześniej było to 4000 zł.

Czy FUS nadal otrzymuje pieniądze z budżetu państwa?

Tak. W pierwszym półroczu 2026 roku FUS wykorzystał 30,3 mld zł dotacji z budżetu państwa, co odpowiadało 33,4 proc. kwoty zaplanowanej na cały rok.

FUS w pierwszym półroczu 2026 roku – co naprawdę pokazują dane?

Najnowsze dane ZUS są bez wątpienia powodem do ostrożnego optymizmu. Wpływy ze składek rosną, liczba ubezpieczonych przekracza 16,2 mln, a ponad 82 proc. wydatków FUS znajduje pokrycie w bieżących składkach. Nie warto jednak wyciągać z tego wniosku, że problem finansowania emerytur został rozwiązany. Wydatki funduszu pozostają ogromne, budżet państwa nadal go wspiera, a liczba emerytów i rencistów rośnie.

Najuczciwiej można więc powiedzieć, że na pierwszą połowę 2026 roku FUS wygląda stabilnie, ale dane nie dają podstaw do stwierdzenia, że przed polskim systemem emerytalnym nie stoją już żadne wyzwania.

Źródła

• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – dane dotyczące wykonania planów finansowych FUS za I półrocze 2026 roku.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – informacje dotyczące wysokości zasiłku pogrzebowego w 2026 roku.

Problem tzw. emerytur groszowych od lat pokazuje jedną z mniej oczywistych konsekwencji polskiego systemu emerytalnego. Osoba, która po osiągnięciu wieku emerytalnego ma choćby bardzo krótki okres ubezpieczenia, może otrzymać wyliczone przez ZUS świadczenie. Jeśli zgromadzony kapitał jest niewielki, miesięczna emerytura może wynosić zaledwie kilka groszy. Podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu prezes ZUS Liwiusz Laska przedstawił propozycję, która miałaby uporządkować sposób wypłacania takich świadczeń. Zamiast przelewać kilka groszy każdego miesiąca, można byłoby – jego zdaniem – wypłacać je zbiorczo, np. raz w roku.

To rozwiązanie ograniczyłoby przede wszystkim koszty i formalności związane z obsługą mikroskopijnych wypłat. Nie rozwiązuje jednak samego problemu bardzo niskich emerytur.

Sprawdź również: Bezpieczni 60+ 2026. Harmonogram warsztatów, miejsca i zapisy

Krajobraz emerytur poniżej minimum w Polsce

Skala problemu jest duża. Jak poinformował prezes ZUS, 473 tys. osób pobiera obecnie świadczenia niższe od emerytury minimalnej. Jednocześnie dwie osoby otrzymują zaledwie 2 grosze miesięcznie.

Od 1 marca 2026 r. najniższa gwarantowana emerytura wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie.

Warto przy tym rozróżnić dwie kwestie. Emerytura niższa od minimum nie oznacza, że ktoś nie ma prawa do emerytury. W nowym systemie do uzyskania prawa do świadczenia po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego wystarczy co najmniej jeden okres podlegania ubezpieczeniu. Natomiast aby państwo podwyższyło wyliczoną emeryturę do gwarantowanej kwoty minimalnej, trzeba spełnić warunek odpowiedniego stażu: 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny.

Dlaczego powstają emerytury groszowe?

Źródłem problemu jest konstrukcja obowiązującego systemu emerytalnego. W przypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. wysokość emerytury jest powiązana przede wszystkim ze zgromadzonym kapitałem. ZUS bierze pod uwagę zwaloryzowane składki, kapitał początkowy i środki zapisane na subkoncie, a następnie wylicza świadczenie z uwzględnieniem średniego dalszego trwania życia.

W praktyce oznacza to, że bardzo krótki okres opłacania składek może przełożyć się na bardzo niską emeryturę.

I właśnie stąd biorą się sytuacje, które dla przeciętnego odbiorcy wyglądają wręcz absurdalnie.

Prezes ZUS Liwiusz Laska podał przykład dwóch osób otrzymujących 2 grosze miesięcznie. Jak wyjaśnił, jedną z takich sytuacji może być przypadek osoby, która przepracowała tylko jeden dzień w życiu.

„Mamy dwie osoby, które dostają emeryturę miesięczną w wysokości 2 groszy. To jest na przykład osoba, która przepracowała tylko jeden dzień w życiu” – powiedział w Studiu Polskiej Agencji Prasowej na Forum Ekonomicznym w Karpaczu prezes ZUS Liwiusz Laska.

Trudno nie zauważyć, że comiesięczna wypłata dwóch groszy jest rozwiązaniem mocno oderwanym od praktycznych realiów. Z punktu widzenia osoby pobierającej takie świadczenie różnica między otrzymaniem 2 groszy co miesiąc a większej kwoty raz w roku jest niewielka, natomiast dla instytucji oznacza to konieczność obsługi kolejnych regularnych wypłat.

ZUS chce wypłacać emerytury groszowe raz w roku?

Na razie nie ma przepisów, które wprowadzałyby taki sposób wypłaty. To propozycja przedstawiona przez prezesa ZUS. Liwiusz Laska wskazał, że korzystnym rozwiązaniem byłoby wypłacanie bardzo niskich świadczeń zbiorczo, np. za cały rok. W praktyce osoba otrzymująca 2 grosze miesięcznie zamiast dwunastu oddzielnych wypłat dostałaby raz w roku 24 grosze.

Na pierwszy rzut oka może wydawać się, że to niewiele zmienia. I rzeczywiście – nie jest to rozwiązanie problemu biednych emerytów, lecz przede wszystkim sposób na uporządkowanie technicznej strony wypłat. Z drugiej strony trudno uzasadnić comiesięczne przelewanie symbolicznych kwot, jeśli znacznie prostsze byłoby ich kumulowanie. Dlatego sama idea wypłaty zbiorczej wydaje się racjonalna, choć wymagałaby zmian w przepisach.

Sprawdź również: Aparat słuchowy dla seniora – jaki wybrać? Rodzaje, ceny i dofinansowanie NFZ oraz PFRON

To nie rozwiązuje problemu niskich emerytur

Wypłata raz w roku może ograniczyć liczbę operacji wykonywanych przez ZUS, ale nie sprawi, że osoba otrzymująca kilka groszy będzie miała wyższe świadczenie. I tutaj pojawia się znacznie poważniejsze pytanie: co zrobić z rosnącą grupą osób, które osiągają wiek emerytalny, ale zgromadziły bardzo mały kapitał?

Sama zmiana częstotliwości wypłat jest rozwiązaniem technicznym. Porządkuje sposób przekazywania pieniędzy, ale nie zmienia sytuacji finansowej świadczeniobiorcy. Problem jest szczególnie istotny dlatego, że w nowym systemie emerytalnym wysokość świadczenia jest bardzo mocno związana z tym, ile składek rzeczywiście zostało zgromadzonych i zwaloryzowanych na koncie ubezpieczonego.

Waloryzacja składek w ZUS i luka emerytalna kobiet

Podczas tej samej rozmowy prezes ZUS mówił nie tylko o emeryturach groszowych. Zwrócił również uwagę na różnice między świadczeniami kobiet i mężczyzn oraz znaczenie dalszej pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego. Kobiety przechodzą obecnie na emeryturę w wieku 60 lat, podczas gdy dla mężczyzn powszechny wiek emerytalny wynosi 65 lat. Jednocześnie kobiety statystycznie żyją dłużej, a zgromadzony przez nie kapitał emerytalny jest przeciętnie niższy.

W efekcie wysokość przeciętnej emerytury kobiet pozostaje wyraźnie niższa niż świadczeń mężczyzn.

Co z waloryzacją po 65. roku życia?

Prezes ZUS zwrócił uwagę również na mechanizmy związane z dalszym pozostawaniem w systemie po osiągnięciu wieku emerytalnego. W jego ocenie waloryzacja po 65. roku życia jest jednym z elementów, które mogą ograniczać różnicę między emeryturami kobiet i mężczyzn.

„I w tym momencie ta luka spada co najmniej o połowę” – mówił Liwiusz Laska.

To ważny argument dla osób, które mają możliwość kontynuowania pracy mimo osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego. Późniejsze przejście na emeryturę oznacza nie tylko dalsze odkładanie składek, ale także krótszy okres przewidywanej wypłaty świadczenia. Nie oznacza to oczywiście, że każda osoba powinna pracować do 65. roku życia lub dłużej. Decyzja zależy od zdrowia, sytuacji zawodowej, potrzeb finansowych i indywidualnego kapitału emerytalnego.

Składki w ZUS a lokaty bankowe

Prezes ZUS odniósł się również do tego, czy opłacanie składek emerytalnych można uznać za korzystne z punktu widzenia przyszłego świadczenia.

„Odprowadzanie składek do ZUS jest bardzo korzystne, o czym nie wszyscy Polacy niestety wiedzą. Mamy bardzo dobrą stopę waloryzacji tych składek, która jest na przykład trzy razy wyższa niż na lokatach bankowych” – powiedział Liwiusz Laska.

To porównanie warto jednak rozumieć we właściwym kontekście. Waloryzacja składek w ZUS nie jest tym samym co oprocentowanie lokaty bankowej. Są to dwa różne mechanizmy i nie można traktować słów prezesa jako gwarancji, że konto w ZUS w każdym roku będzie „zarabiało” trzy razy więcej niż najlepsza lokata. Jego argument jest jednak wart odnotowania: państwowy system emerytalny nie polega na tym, że składki pozostają przez lata niezmienioną kwotą. Zapisany na koncie kapitał podlega waloryzacji, a sposób jej ustalania wynika z przepisów.

ZUS sam wskazuje, że zwaloryzowane składki oraz kapitał początkowy mają bezpośredni wpływ na wysokość przyszłej emerytury.

Czy ZUS odbierze emerytury groszowe?

Nie. Obecna propozycja nie zakłada odebrania prawa do świadczenia. Chodzi o zmianę sposobu wypłacania bardzo niskich kwot. Jeżeli takie rozwiązanie zostałoby wprowadzone, osoba otrzymująca np. 2 grosze miesięcznie nadal miałaby prawo do należnego jej świadczenia. Zmieniłaby się natomiast częstotliwość jego przekazywania – zamiast wielu mikrowypłat mogłaby otrzymywać kwotę skumulowaną.

Ile wynosi najniższa emerytura w Polsce?

Od 1 marca 2026 r. najniższa gwarantowana emerytura wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie. Taka kwota dotyczy osób, które spełniają również warunek wymaganego stażu ubezpieczeniowego – 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Nie oznacza to jednak, że każda osoba przechodząca na emeryturę otrzyma co najmniej 1978,49 zł. Jeżeli ktoś nie spełni warunku stażu, ZUS wypłaca świadczenie wynikające z rzeczywiście zgromadzonego kapitału. Dlatego emerytura może być znacznie niższa od ustawowego minimum.

Sprawdź również: Czek turystyczny dla seniorów 2026. 300 zł dopłaty do wyjazdu – kto może skorzystać?

Kiedy zmiany dotyczące emerytur groszowych mogą wejść w życie?

Na ten moment nie ma podanej daty wejścia takich zmian w życie. Wypowiedź prezesa ZUS jest propozycją dotyczącą sposobu uporządkowania wypłat bardzo niskich świadczeń. Aby zmienić zasady ich wypłacania, potrzebne byłyby odpowiednie zmiany w przepisach. Dlatego osoby pobierające obecnie emerytury groszowe nadal powinny zakładać, że świadczenie jest wypłacane na dotychczasowych zasadach, dopóki przepisy nie zostaną zmienione.

Najczęściej zadawane pytania

Czy emerytura w wysokości 2 groszy jest możliwa?

Tak. Prezes ZUS poinformował, że obecnie dwie osoby otrzymują świadczenie w wysokości 2 groszy miesięcznie. Jako przykład wskazał osobę, która przepracowała tylko jeden dzień.

Czy trzeba mieć 20 lub 25 lat pracy, żeby w ogóle dostać emeryturę?

Nie. W nowym systemie do uzyskania prawa do emerytury po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego wystarczy co najmniej jeden okres podlegania ubezpieczeniu. 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn jest warunkiem uzyskania gwarancji podwyższenia świadczenia do emerytury minimalnej.

Czy emerytury groszowe będą wypłacane raz w roku?

Na razie nie. To propozycja przedstawiona przez prezesa ZUS, a nie obowiązująca zmiana przepisów.

Czy wypłata raz w roku podniosłaby wysokość emerytury?

Nie. Zmiana częstotliwości wypłaty nie zwiększałaby zgromadzonego kapitału. Chodziłoby przede wszystkim o ograniczenie obsługi bardzo małych, comiesięcznych wypłat.

Czy warto pracować dłużej przed przejściem na emeryturę?

Dłuższa aktywność zawodowa może zwiększyć przyszłe świadczenie, ponieważ na koncie emerytalnym pojawiają się kolejne składki, a emerytura jest wyliczana z uwzględnieniem wieku przejścia na świadczenie. ZUS również wskazuje, że wysokość emerytury zależy m.in. od zgromadzonych i zwaloryzowanych składek oraz wieku przejścia na emeryturę.

Nie oznacza to jednak, że istnieje jeden uniwersalny moment, w którym każdemu opłaca się przejść na emeryturę.

Emerytury groszowe pokazują większy problem

Propozycja wypłacania najniższych świadczeń raz w roku jest interesująca, ale trudno uznać ją za rozwiązanie problemu emerytur groszowych. Zmienia sposób przekazania pieniędzy, a nie ich wysokość. Z punktu widzenia ZUS może to być rozsądne uporządkowanie systemu. Z punktu widzenia osoby otrzymującej kilka groszy miesięcznie najważniejsze pytanie pozostaje jednak bez odpowiedzi: jak zapewnić sobie wyższe świadczenie na starość, jeśli przez lata zgromadziło się niewiele składek?

I właśnie dlatego emerytury groszowe powinny być traktowane nie tylko jako ciekawostka dotycząca dwóch osób otrzymujących po 2 grosze, ale również jako ostrzeżenie dla osób aktywnych zawodowo. W nowym systemie wysokość przyszłej emerytury jest bardzo mocno związana z kapitałem zgromadzonym na koncie w ZUS. Długie przerwy w opłacaniu składek, krótka aktywność zawodowa czy praca z niskimi składkami mogą więc mieć bardzo konkretną konsekwencję po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Samo prawo do emerytury nie oznacza bowiem gwarancji wysokiego świadczenia.

Źródła

• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – informacje dotyczące wysokości emerytur i zasad ustalania świadczeń.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – „Przygotuj się na swoją emeryturę”.
• Wypowiedź prezesa ZUS Liwiusza Laski dla PAP podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu, 9 września 2026 r.