Senior mówi: SPRAWDZAM! ZUS organizuje Dni Seniora. Jak rozpoznać fake news i oszustwo?

Fałszywa wiadomość o emeryturze, SMS z linkiem do rzekomego ZUS, telefon od „urzędnika” albo sensacyjny post o nowym świadczeniu. W internecie coraz trudniej na pierwszy rzut oka odróżnić prawdziwą informację od manipulacji. Właśnie temu problemowi poświęcone będą tegoroczne Dni Seniora w ZUS. Od 1 do 31 października 2026 r. w całej Polsce odbędzie się jubileuszowa, X edycja Dni Seniora organizowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Tegoroczne hasło brzmi: „Senior mówi: SPRAWDZAM. Świadomy senior w świecie dezinformacji”.

Podczas spotkań będzie można nie tylko porozmawiać o emeryturach, rentach czy rencie wdowiej. Ważnym tematem będzie również to, jak rozpoznawać fake newsy, sprawdzać źródła i nie dać się oszukać w internecie, przez telefon czy podczas zakupów.

Sprawdź również: Darmowa tomografia płuc na NFZ. NDTK od października 2026

Dlaczego dziś samo przeczytanie wiadomości już nie wystarcza?

Jeszcze kilkanaście lat temu fałszywa informacja często była po prostu nieprawdziwym artykułem krążącym pocztą elektroniczną. Dziś możliwości manipulowania odbiorcą są znacznie większe. Fałszywy materiał może wyglądać jak strona znanej instytucji. SMS może pochodzić z numeru lub nazwy, które na pierwszy rzut oka wydają się znajome. W mediach społecznościowych można natomiast natknąć się na zmanipulowane zdjęcie, film albo materiał wygenerowany przy użyciu sztucznej inteligencji.

NASK zwraca uwagę, że dezinformacja może przyjmować formę postów, artykułów, komentarzy, filmów czy nagrań audio. Jej celem może być m.in. wywołanie strachu, podważenie zaufania do instytucji albo osiągnięcie korzyści finansowej. Problem polega na tym, że fałszywa informacja nie musi wyglądać jak fałszywa informacja. Może być napisana poprawną polszczyzną, zawierać logo znanej instytucji, zdjęcie polityka czy urzędnika, a nawet odwoływać się do prawdziwych przepisów. Dopiero po sprawdzeniu szczegółów okazuje się, że autor połączył kilka prawdziwych informacji w sposób, który prowadzi do całkowicie fałszywego wniosku.

Dni Seniora 2026. Nie tylko o emeryturach

Tegoroczna akcja ZUS będzie trwała przez cały październik. Wydarzenia odbędą się w całej Polsce, m.in. w placówkach ZUS, domach kultury, uniwersytetach trzeciego wieku i urzędach miast. Program nie jest ograniczony do jednego tematu. Wśród zagadnień znajdują się m.in. emerytury i renty, renta wdowia i zmiany planowane od 1 stycznia 2027 r., waloryzacja i przeliczanie świadczeń, dorabianie do emerytury, nowa legitymacja emeryta-rencisty oraz korzystanie z eZUS i aplikacji mZUS.

Dużo miejsca poświęcono również bezpieczeństwu. ZUS zapowiada spotkania, wykłady, warsztaty, panele dyskusyjne, indywidualne konsultacje, stoiska informacyjne oraz stacjonarne i wirtualne zajęcia dotyczące fact-checkingu i rozpoznawania fake newsów. Wszystkie wydarzenia są bezpłatne. W akcję zaangażowani są także partnerzy z innych instytucji, m.in. NASK, NFZ, UOKiK, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Pacjenta, Policja i Rzecznik Finansowy.

Oszust może podszyć się pod ZUS. Tak wyglądają prawdziwe zagrożenia

To nie jest tylko teoretyczny problem. ZUS w czerwcu 2026 r. ostrzegał przed SMS-ami, w których oszuści podszywali się pod Zakład. W jednym z przypadków wiadomość zawierała link prowadzący rzekomo do portalu eZUS. ZUS przypomniał wówczas, że nie wysyła SMS-ów zawierających linki do zewnętrznych stron. Oszuści wykorzystywali również inne scenariusze. Pojawiały się informacje o rzekomej niedopłacie niewielkiej kwoty składki zdrowotnej, telefony dotyczące fikcyjnych programów emerytalnych czy reklamy inwestycyjne wykorzystujące zmanipulowany wizerunek znanych osób i urzędników.

W takich sytuacjach wspólny jest jeden element: odbiorca ma działać szybko, zanim zdąży się zastanowić. To może być informacja o konieczności natychmiastowej zapłaty, groźba utraty świadczenia, obietnica dodatkowych pieniędzy albo komunikat o rzekomym błędzie wymagającym „potwierdzenia danych”. Właśnie dlatego pierwszą reakcją nie powinno być kliknięcie. Powinna nią być zasada: SPRAWDZAM.

Sprawdź również: Kontrole kompostowników. Grozi utrata ulgi i grzywna do 5000 zł

Jak sprawdzić, czy informacja jest prawdziwa?

Nie trzeba być specjalistą od internetu. W wielu przypadkach wystarczy kilka prostych kroków.

1. Nie działaj pod wpływem emocji

Jeżeli wiadomość wywołuje strach, presję albo wyjątkową ekscytację, warto zrobić przerwę. „Twoja emerytura zostanie wstrzymana”, „musisz natychmiast potwierdzić dane”, „otrzymałeś dodatkowe 5000 zł” – takie komunikaty mają przede wszystkim skłonić odbiorcę do szybkiego działania. Presja czasu jest jednym z sygnałów ostrzegawczych wskazywanych przez ekspertów zajmujących się cyberbezpieczeństwem i dezinformacją.

2. Sprawdź, kto jest autorem informacji

Czy tekst ma autora? Czy wiadomo, kim jest? Czy podano źródło informacji? Sam fakt, że artykuł znajduje się na profesjonalnie wyglądającej stronie, nie oznacza jeszcze, że jest wiarygodny.

NASK proponuje prostą zasadę: A jak Autor. Warto sprawdzić, kto przygotował materiał i czy rzeczywiście ma wiedzę w dziedzinie, o której pisze.

3. Nie ufaj samemu nagłówkowi

Nagłówek może być prawdziwy, ale jego rozwinięcie już niekoniecznie. Przykład? Informacja „rząd zmieni zasady emerytur” może odnosić się do projektu ustawy, konsultacji albo propozycji, która wcale nie weszła w życie. Dlatego w przypadku świadczeń i prawa najlepiej sprawdzić pełną treść informacji oraz jej datę.

4. Samodzielnie znajdź oficjalną stronę

Jeżeli wiadomość dotyczy ZUS, nie trzeba korzystać z linku przesłanego w SMS-ie lub e-mailu. Lepiej samodzielnie wejść na oficjalną stronę ZUS albo skontaktować się z Zakładem. Aktualny numer Centrum Kontaktu Klientów ZUS to 22 560 16 00. Konsultanci są dostępni od poniedziałku do piątku w godz. 7:00–18:00. Ta sama zasada działa w przypadku banku, NFZ, urzędu skarbowego czy innej instytucji.

5. Uważaj na linki

Fałszywa strona internetowa może wyglądać niemal identycznie jak prawdziwa. CERT Polska regularnie ostrzega przed kampaniami phishingowymi wykorzystującymi wizerunek instytucji publicznych. W 2026 r. pojawiały się m.in. fałszywe wiadomości podszywające się pod NFZ, administrację publiczną czy ZUS.

Dlatego przy wiadomości zawierającej link warto zadać sobie jedno pytanie: Czy naprawdę muszę korzystać z tego linku, skoro mogę samodzielnie wejść na stronę instytucji? Najczęściej odpowiedź brzmi: nie.

6. Nie przekazuj haseł, PIN-ów i danych karty

ZUS przypomina, że jego pracownicy nie proszą przez telefon o hasła, loginy czy dane kart płatniczych. Jeżeli ktoś dzwoni i przedstawia się jako pracownik ZUS, banku albo innej instytucji, a następnie prosi o przekazanie poufnych danych, rozmowę należy potraktować jako sygnał alarmowy.

7. Sprawdź, czy informacja nie została wyrwana z kontekstu

To szczególnie ważne przy informacjach dotyczących emerytur. Czasami prawdziwe zdanie zostaje wykorzystane do stworzenia fałszywego przekazu. Zmiana dotycząca określonej grupy osób może zostać przedstawiona jako zmiana dotycząca wszystkich emerytów. Projekt przepisu może zostać przedstawiony jako obowiązujące prawo. NASK zwraca uwagę właśnie na wybiórczość informacji i pomijanie istotnego kontekstu.

Płatny pośrednik nie jest potrzebny, żeby załatwić sprawę w ZUS

To jeden z tematów, na który ZUS zwraca uwagę szczególnie mocno właśnie teraz. 22 września 2026 r. Zakład ostrzegł przed firmami i osobami oferującymi odpłatną pomoc w uzyskaniu świadczenia wspierającego. Do ZUS zgłaszali się klienci, którzy otrzymali gotowe umowy i pełnomocnictwa przedstawiane jako pakiet pomocy przy składaniu wniosku.

ZUS podkreśla, że formalności związane ze świadczeniem wspierającym można załatwić bezpłatnie, a pracownicy Zakładu mogą pomóc przy składaniu wniosku. Nie oznacza to, że każda odpłatna usługa jest oszustwem. Problem pojawia się wtedy, gdy ktoś próbuje przekonać klienta, że bez zapłacenia pośrednikowi nie da się załatwić sprawy w ZUS.

Takiej informacji nie należy przyjmować na wiarę. Najpierw warto zapytać sam ZUS.

Sprawdź również: Ocena punktowa WZON. Jak wygląda wizyta i jak przygotować

Aplikacja mZUS i eZUS – korzystaj bez pośrednika

Cyfrowe usługi ZUS mogą być wygodnym sposobem załatwiania wielu spraw bez wizyty w placówce. Portal eZUS i aplikacja mZUS pozwalają korzystać z elektronicznej obsługi ZUS. Aplikacja mZUS jest powiązana z kontem na eZUS, a w sprawach wymagających kontaktu z Zakładem można również skorzystać z e-wizyty lub infolinii.

Warto jednak pamiętać o podstawowej zasadzie bezpieczeństwa: do usług najlepiej przechodzić samodzielnie, a nie przez link otrzymany w podejrzanej wiadomości.

Nowa legitymacja emeryta-rencisty. Zmienił się jej wzór

Przy okazji Dni Seniora ZUS informuje także o nowej legitymacji emeryta-rencisty. Od lipca 2026 r. obowiązują nowe wzory zarówno plastikowej legitymacji, jak i jej elektronicznej wersji, czyli mLegitymacji dostępnej w aplikacji mObywatel. Osoby posiadające starsze, nadal ważne dokumenty nie muszą składać wniosku o ich wymianę – zachowują one ważność przez okres wskazany na dokumencie.

To również dobry przykład tego, dlaczego przy informacjach dotyczących świadczeń warto sprawdzać datę publikacji. W internecie można łatwo trafić na tekst sprzed kilku lat, który opisuje już nieaktualne zasady.

Podejrzany SMS? Nie tylko usuń – możesz go zgłosić

Jeżeli wiadomość wygląda jak próba oszustwa, nie trzeba ograniczać się do jej skasowania. ZUS wskazuje, że podejrzany SMS można przekazać na bezpłatny numer 8080. Podejrzane strony internetowe i reklamy można natomiast zgłaszać do CERT Polska, m.in. przez usługę „Bezpiecznie w sieci” w aplikacji mObywatel.

To ważne, ponieważ zgłoszenie może pomóc nie tylko osobie, która otrzymała wiadomość, ale również innym potencjalnym ofiarom tego samego oszustwa.

„SPRAWDZAM” powinno stać się odruchem

Dezinformacji nie da się całkowicie wyeliminować. Można jednak ograniczyć ryzyko, że sami staniemy się jej odbiorcą albo przekażemy ją dalej. Dobra zasada jest prosta:

Nie wierz dlatego, że ktoś napisał. Sprawdź, zanim uwierzysz i zanim przekażesz informację dalej.

Jeżeli informacja dotyczy emerytury, renty, nowego świadczenia albo zmiany przepisów, warto zacząć od oficjalnego źródła. Jeżeli chodzi o wiadomość od ZUS – od ZUS. Jeżeli chodzi o cyberbezpieczeństwo – warto sprawdzić ostrzeżenia CERT Polska i materiały NASK. I właśnie tego ma uczyć tegoroczna akcja ZUS. Nie chodzi o to, aby senior przestał ufać informacjom. Chodzi o coś znacznie bardziej praktycznego: żeby wiedział, kiedy warto się zatrzymać i powiedzieć: SPRAWDZAM.

FAQ – Dni Seniora ZUS 2026

Kiedy odbędą się Dni Seniora 2026?

Dni Seniora w ZUS odbędą się od 1 do 31 października 2026 r. Wydarzenia organizowane są w całej Polsce.

Czy udział w Dniach Seniora jest płatny?

Nie. ZUS podaje, że wydarzenia są bezpłatne i otwarte. W programie znajdują się m.in. spotkania, wykłady, warsztaty, konsultacje i panele dyskusyjne.

Gdzie znaleźć harmonogram wydarzeń?

ZUS udostępnia szczegółowy harmonogram Dni Seniora 2026 na stronie poświęconej akcji. Wydarzenia odbywają się w różnych miejscach, dlatego warto sprawdzić program dotyczący własnego regionu.

Co zrobić, gdy dostanę podejrzany SMS rzekomo od ZUS?

Nie klikaj w link i nie podawaj danych. Podejrzaną wiadomość SMS można przekazać na 8080. W razie wątpliwości można także skontaktować się bezpośrednio z ZUS.

Czy trzeba płacić firmie za pomoc w złożeniu wniosku do ZUS?

Nie ma takiego obowiązku. ZUS przypomina, że pracownicy Zakładu pomagają bezpłatnie przy dopełnianiu formalności związanych ze świadczeniem wspierającym.

Jak sprawdzić, czy wiadomość o nowym świadczeniu jest prawdziwa?

Najlepiej nie korzystać z linku znajdującego się w wiadomości. Samodzielnie znajdź oficjalną stronę ZUS i sprawdź, czy znajduje się tam informacja o danym świadczeniu lub zmianie przepisów. W razie wątpliwości można również skontaktować się z ZUS telefonicznie pod numerem 22 560 16 00.

Czy stara legitymacja emeryta-rencisty nadal jest ważna?

Tak. ZUS podaje, że dotychczasowe legitymacje zachowują ważność przez okres wskazany na dokumencie. Nie trzeba składać wniosku o ich wymianę tylko dlatego, że od lipca 2026 r. obowiązuje nowy wzór.

Źródła:

• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – „Dni Seniora 2026”
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – „Senior mówi: SPRAWDZAM! Zapraszamy na Dni Seniora w ZUS”
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – „ZUS ostrzega przed płatnymi pośrednikami”
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – „Dostałeś takiego SMS-a z ZUS? Natychmiast zgłoś go pod numer 8080!”
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – „Zmiana wzoru Legitymacji emeryta-rencisty”
• NASK – materiały dotyczące dezinformacji i sposobów jej rozpoznawania
• CERT Polska – komunikaty dotyczące phishingu i oszustw internetowych

Grafika: Zakład Ubezpieczeń Społecznych / zus.pl