Rejonizacja komisji lekarskich ZUS od 1 sierpnia 2026 roku

Dla tysięcy mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego, którzy ubiegają się o świadczenia z ubezpieczeń społecznych, początek sierpnia 2026 roku przyniósł istotne zmiany organizacyjne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wprowadził nową właściwość terytorialną dla części spraw rozpatrywanych przez komisje lekarskie.

Od 1 sierpnia 2026 roku zmieniła się właściwość miejscowa komisji lekarskich ZUS dla części spraw z terenu Oddziałów ZUS w Bydgoszczy i Toruniu. Sprzeciwy od orzeczeń lekarzy orzeczników oraz zarzuty wadliwości orzeczeń z tych obszarów są obecnie rozpatrywane odpowiednio przez komisję lekarską w Gdańsku i I Oddziale ZUS w Łodzi

Zmiana ta budzi wiele pytań i obaw – zwłaszcza wśród osób starszych, schorowanych oraz o ograniczonej sprawności ruchowej. Czy każdy ubezpieczony będzie musiał udać się w kilkusetkilometrową podróż? Kto pokrywa koszty biletu lub paliwa? W jakich sytuacjach badanie może odbyć się bez fizycznej obecności pacjenta? Odpowiadamy na wszystkie kluczowe pytania w poniższej analizie.

Sprawdź również: Bon senioralny 2026 podpisany. Nawet 2150 zł na opiekę w domu – kto skorzysta? [AKTUALIZACJA]

1. Dlaczego ZUS zmienił właściwość terytorialną komisji lekarskich?

Organizacja pionu orzecznictwa lekarskiego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych od lat mierzy się z dwoma zasadniczymi wyzwaniami: nierównomiernym obciążeniem poszczególnych komisji oraz lokalnymi brakami kadrowymi wśród lekarzy specjalistów posiadających uprawnienia orzecznicze.

Wprowadzona od 1 sierpnia 2026 roku zmiana ma charakter strukturalny. Przekierowanie strumienia spraw odwoławczych z Bydgoszczy do Gdańska oraz z Torunia do Łodzi wynika z konieczności:

• Skrócenia czasu oczekiwania na wydanie orzeczenia: Większe ośrodki orzecznicze w Gdańsku i Łodzi dysponują szerszą bazą lekarzy ekspertów z rzadkich dziedzin medycyny (np. Neurochirurgii, reumatologii, toksykologii czy transplantologii), co pozwala szybciej zamykać postępowania.
• Standaryzacji i obiektywizacji procesu orzekania: Przeniesienie spraw odwoławczych do ośrodków zamiejscowych ma w założeniu zwiększyć bezstronność ocen medycznych w drugiej instancji.
• Optymalizacji obciążenia pracą: Wyrównanie liczby spraw przypadających na jednego lekarza orzecznika w skali całego makroregionu.

Zmiana ma charakter organizacyjny i jest związana przede wszystkim z brakami kadrowymi wśród lekarzy będących członkami komisji lekarskich ZUS. Nie oznacza to likwidacji orzecznictwa w Bydgoszczy i Toruniu. W pierwszej instancji nadal orzekają tam lekarze orzecznicy ZUS.

Warto wyraźnie odróżnić pierwszą instancję (badanie przez jednosobowego Lekarza Orzecznika ZUS) od drugiej instancji (rozpatrywanie sprzeciwu lub zarzutu wadliwości przez trzyosobową Komisję Lekarską ZUS). Zmiana dotyczy przede wszystkim postępowań przed komisją lekarską ZUS, czyli spraw, w których ubezpieczony wniósł sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika albo zgłoszono zarzut wadliwości orzeczenia.

2. Podział terytorialny po 1 sierpnia 2026 r. – Przegląd lokalizacji

Nowe zasady kierowania spraw oznaczają konkretne przekształcenia na mapie połączeń dla ubezpieczonych z regionu:

Oddział ZUS w Bydgoszczy -> Komisja Lekarska w Gdańsku

Sprzeciwy i zarzuty wadliwości dotyczące spraw z terenu Oddziału ZUS w Bydgoszczy rozpatruje od 1 sierpnia 2026 r. komisja lekarska w Oddziale ZUS w Gdańsku. Dla części ubezpieczonych oznacza to konieczność podróży do innego miasta, jeśli ZUS wezwie ich na osobiste badanie.

Oddział ZUS w Toruniu -> Komisja Lekarska w Łodzi

Sprzeciwy i zarzuty wadliwości dotyczące spraw z terenu Oddziału ZUS w Toruniu rozpatruje od 1 sierpnia 2026 r. komisja lekarska w I Oddziale ZUS w Łodzi.

3. Czy osobiste stawiennictwo na komisji jest zawsze obowiązkowe?

Jedną z najważniejszych informacji dla pacjentów jest fakt, że nie każda osoba, której sprawa trafiła do Gdańska lub Łodzi, będzie musiała fizycznie udać się do tamtejszej siedziby ZUS.

System orzecznictwa ZUS przewiduje trzy odrębne tryby wydawania orzeczeń:

Tryb 1: Orzekanie zaoczne (na podstawie dokumentacji medycznej)

Jeśli zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja medyczna jest kompletna, jednoznaczna i w pełni odzwierciedla stan zdrowia ubezpieczonego, Komisja Lekarska ZUS może wydać orzeczenie w trybie zaocznym. W takim przypadku członkowie komisji analizują wyniki badań, karty informacyjne z leczenia szpitalnego oraz zaświadczenia lekarskie bez wzywania pacjenta do osobistego stawiennictwa. Ubezpieczony otrzymuje orzeczenie listownie na podany adres do doręczeń.

Sprawdź również: Czy wiek emerytalny wzrośnie? Analiza ZUS i prognozy do 2036

Tryb 2: Badanie osobiste w siedzibie Komisji (Gdańsk / Łódź)

Stawiennictwo osobiste jest konieczne wtedy, gdy stan zdrowia wymaga bezpośredniego badania fizykalnego, oceny zakresu ruchomości stawów, testów czynnościowych lub gdy dokumentacja medyczna zawiera rozbieżności, które lekarze muszą zweryfikować osobiście. Wówczas ubezpieczony otrzymuje pisemne zawiadomienie (wezwanie) ze wskazaną dokładną datą, godziną oraz adresem placówki w Gdańsku lub Łodzi.

4. Co zrobić po otrzymaniu wezwania na komisję do innego miasta?

Otrzymanie pisma z ZUS z nakazem stawiennictwa w Gdańsku lub Łodzi wymaga od ubezpieczonego podjęcia konkretnych kroków formalnych i organizacyjnych.

Krok 1: Dokładna weryfikacja treści pism

Należy uważnie przeczytać pouczenie zawarte w zawiadomieniu. Pismo wyraźnie wskazuje, czy ZUS wymaga osobistego przybycia, czy też jedynie informuje o skierowaniu akt do innego ośrodka w celu wydania orzeczenia zaocznego.

Krok 2: Ocena możliwości odbycia podróży

Jeżeli pacjent otrzymał wezwanie na badanie osobiste, ale jego aktualny stan zdrowia gwałtownie się pogorszył i uniemożliwia bezpieczny dojazd do Gdańska lub Łodzi:

• Należy niezwłocznie skontaktować się z oddziałem ZUS (pisemnie lub za pośrednictwem PUE/eZUS).
• Do pisma usprawiedliwiającego brak możliwości przybycia należy dołączyć zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza prowadzącego, potwierdzające, że chory nie może odbywać podróży.
• Wniosek powinien zawierać prośbę o przeprowadzenie badania w trybie zaocznym lub o wyznaczenie badania domowego.

Uwaga: Nieusprawiedliwione niestawiennictwo na komisji lekarskiej skutkuje odstąpieniem od dalszego postępowania i wydaniem decyzji odmownej lub pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.

5. Zwrot kosztów przejazdu na komisję lekarską ZUS – Zasady i procedury

Konieczność odbycia podróży z Bydgoszczy do Gdańska lub z Torunia do Łodzi wiąże się z wydatkami na transport. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa ubezpieczeń społecznych, ZUS ma obowiązek zwrócić ubezpieczonemu koszty przejazdu na badanie lekarskie, jeśli badanie odbywa się poza miejscem zamieszkania pacjenta.

Jakie koszty podlegać mogą zwrotowi?

ZUS zwraca koszty przejazdu z miejscowości zamieszkania do miejscowości wskazanej w wezwaniu i z powrotem. Zwrot wypłacany jest do wysokości kosztów przejazdu najtańszym środkiem komunikacji publicznej (np. Pociąg II klasy, autobus PKS/Flixbus) na danej trasie.

Podróż samochodem osobowym

Jeśli ubezpieczony ze względu na stan zdrowia podróżuje własnym lub użyczonym samochodem osobowym, ZUS również zwraca koszty, jednak co do zasady wylicza je według równowartości ceny biletu najtańszego publicznego środka transportu zbiorowego na danej trasie, chyba że z wyprzedzeniem wyrazi zgodę na zwrot według tzw. „kilometrówki” z przyczyn medycznych.

Sprawdź również: Jak uzyskać orzeczenie ZUS i jakie świadczenia przysługują?

Zwrot kosztów dla osoby towarzyszącej (opiekuna)

Jeżeli Lekarz Orzecznik lub stan zdrowia ubezpieczonego wymaga stałej opieki innej osoby w czasie podróży (co wynika np. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub zaświadczenia lekarskiego), ZUS zwraca również koszty przejazdu dla jednego opiekuna towarzyszącego pacjentowi.

Jak złożyć wniosek o zwrot pieniędzy?

1. Po przybyciu na komisję w Gdańsku lub Łodzi należy poprosić w rejestracji lub u sekretarza komisji o potwierdzenie obecności na wezwaniu.
2. Wypełnia się formularz wniosku o zwrot kosztów przejazdu (dostępny w punktach obsługi ZUS oraz na miejscu w komisji).
3. Do wniosku dołącza się skasowane bilety komunikacji publicznej (jeśli podróż odbywała się pociągiem/autobusem) oraz podaje numer konta bankowego.
4. ZUS wypłaca należne środki przelewem na konto lub przekazem pocztowym po zweryfikowaniu dokumentów.

6. Porównanie nowej rejonizacji komisji lekarskich ZUS

Dla ułatwienia orientacji w zmianach, poniżej znajduje się zestawienie podstawowych parametrów organizacji spraw po 1 sierpnia 2026 r.

Cecha / Parametr	Oddział ZUS w Bydgoszczy	Oddział ZUS w Toruniu
Dotychczasowe miejsce komisji odwoławczej	Bydgoszcz	Toruń
Nowe miejsce komisji odwoławczej od 1.08.2026	Gdańsk	Łódź
Orientacyjna odległość	ok. 170 km	ok. 180 km
Możliwość badania zaocznego	Tak (jeśli dokumentacja jest kompletna)	Tak (jeśli dokumentacja jest kompletna)
Prawo do zwrotu kosztów dojazdu	Tak (obowiązkowy zwrot przez ZUS)	Tak (obowiązkowy zwrot przez ZUS)
Opcja badania w domu pacjenta	Tak (dla osób obłożnie chorych)	Tak (dla osób obłożnie chorych)

Co zmieni się w komisjach lekarskich ZUS od 1 stycznia 2027 r.?

Zmiana właściwości komisji lekarskich wprowadzona od 1 sierpnia 2026 r. ma obowiązywać tylko do końca 2026 r. Od 1 stycznia 2027 r. zmienią się natomiast zasady orzekania przez ZUS. Zasadą ma być jednoosobowe orzekanie zarówno w pierwszej instancji, jak i przy ponownym rozpatrywaniu sprawy po wniesieniu sprzeciwu lub zarzutu wadliwości. W szczególnie skomplikowanych przypadkach sprawa będzie mogła zostać skierowana do trzech lekarzy orzeczników.

7. Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)

1. Czy zmiana rejonizacji dotyczy również pierwszej wizyty u Lekarza Orzecznika?

Nie. Zmiana dotyczy etapu postępowania przed komisją lekarską. W pierwszej instancji nadal orzekają lekarze orzecznicy ZUS, m.in. w Bydgoszczy, Toruniu, Włocławku i Grudziądzu.

2. Co zrobić, jeśli spóźnię się na komisję w Gdańsku lub Łodzi z powodu awarii pociągu lub korków na drodze?

W przypadku zdarzeń losowych na trasie należy jak najszybciej skontaktować się telefonicznie z rejestracją komisji w Gdańsku lub Łodzi i poinformować o opóźnieniu. Po przybyciu na miejsce warto przedstawić dowód opóźnienia (np. Zaświadczenie od przewoźnika kolejowego o opóźnieniu pociągu).

3. Czy mogę ubiegać się o zaliczkę na bilet przed wyjazdem na komisję?

Co do zasady zwrot kosztów następuje po odbytej podróży na podstawie przedstawionych rachunków lub wniosku. W szczególnie uzasadnionych przypadkach (gdy ubezpieczony znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie posiada środków na zakup biletów) można złożyć wniosek do swojego oddziału ZUS o wypłatę zaliczki na koszty przejazdu przed terminem badania.

4. Czy zmiana miasta wydłuży czas oczekiwania na decyzję o rencie lub świadczeniu rehabilitacyjnym?

Celem reorganizacji przeprowadzonej przez ZUS jest właśnie skrócenie czasu oczekiwania. Dzięki przekierowaniu spraw z Bydgoszczy do Gdańska oraz z Torunia do Łodzi, obciążenie lekarzy orzeczników ma się wyrównać, co według zapowiedzi ZUS ma pozwolić na wydawanie orzeczeń w terminie do 30 dni od momentu wpłynięcia odwołania.

5. Co się stanie, jeśli nie wstawię się na komisję w Łodzi lub Gdańsku i nie usprawiedliwię nieobecności?

Nieusprawiedliwione niestawiennictwo traktowane jest przez przepisy jako odstąpienie od wniosku lub brak współpracy z organem rentowym. Wynikiem będzie wydanie decyzji odmownej w sprawie świadczenia (np. Renty, świadczenia rehabilitacyjnego) lub odrzucenie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika.

6. Jakie dokumenty zabrać ze sobą na badanie w Gdańsku lub Łodzi?

Na badanie należy koniecznie zabrać:

• Ważny dokument tożsamości ze zdjęciem (dowód osobisty lub paszport),
• Oryginały najnowszej dokumentacji medycznej (karty informacyjne ze szpitali, wyniki najnowszych badań obrazowych RTG/MRI/CT, aktualne konsultacje specjalistyczne), które nie zostały wcześniej przekazane do akt ZUS,
• Pismo z zawiadomieniem o terminie komisji,
• Wypełniony wniosek o zwrot kosztów przejazdu wraz z biletami.

7. Gdzie złożyć sprzeciw od orzeczenia lekarza ZUS?

Sprzeciw można złożyć w dowolnej placówce ZUS albo przesłać do Zakładu. Nie trzeba jechać do Gdańska ani Łodzi. Ubezpieczony nie musi również wiedzieć, która komisja będzie później rozpatrywać jego sprawę — właściwą komisję ustala ZUS.

Podsumowanie

Zmiany wprowdzone od 1 sierpnia 2026 roku w organizacji komisji lekarskich ZUS wymagają od ubezpieczonych z województwa kujawsko-pomorskiego większej uwagi i elastyczności. Kierowanie spraw z Bydgoszczy do Gdańska oraz z Torunia do Łodzi oznacza nową logistykę, ale nie powinno stanowić bariery w dochodzeniu praw do świadczeń.

Pamiętajmy, że kluczową rolę gra kompletność dokumentacji medycznej. Im pełniejsze i bardziej szczegółowe dokumenty dostarczymy do wniosku, tym większa szansa na to, że komisja wyda orzeczenie w trybie zaocznym, zwalniając nas z konieczności osobistego podróżowania. Jeśli jednak wezwanie do innego miasta okaże się nieuniknione, ubezpieczony ma zagwarantowane prawo do pełnego zwrotu kosztów przejazdu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.